1,5 derece hedefi aşıldı: 'Artık iyi bir senaryo yok'

Birleşmiş Milletler'in yeni iklim raporu, dünyanın en iyimser senaryoda bile sanayi devrimi öncesine göre 1,8 derece daha sıcak olacağını ortaya koydu. Bu, 2015 Paris İklim Anlaşması'nda belirlenen 1,5 derece hedefinin en azından geçici olarak aşılacağı anlamına geliyor. BM, "Bu seviyenin üzerinde ısınmayla iyi bir senaryo yok" uyarısında bulundu.

Raporda, iklim değişikliğinin hangi senaryoda olursa olsun ciddi sonuçları olacağı belirtiliyor. Deniz seviyesinin yükselmesiyle bazı bölgelerin yaşanmaz hale gelebileceği, tarımın yeni iklim koşullarına uyum sağlamak zorunda kalacağı ve altyapının zarar göreceği ifade ediliyor.

Hedef hâlâ 1,5 derece

Raporun başyazarı, Twente Üniversitesi ve Güney Afrika'daki KwaZulu-Natal Üniversitesi'nden Debra Roberts, "1,5 derecenin üzerine çıkmamız kaçınılmaz, ancak ne kadar ve ne kadar süre aşacağımız bizim elimizde" dedi.

2015'te Paris Anlaşması'yla küresel ısınmanın 2 derecenin altında tutulması, 1,5 derecenin de hedef olarak belirlenmesi kararlaştırılmıştı. Ancak o tarihten bu yana dünya genelinde sera gazı emisyonları arttı. Dünyanın ikinci büyük emisyon kaynağı olan ABD, anlaşmadan çekildi. Mevcut iklim politikalarıyla 2100 yılında ısınmanın yaklaşık 2,5 dereceyi bulması bekleniyor.

BM Çevre Programı direktörü Inger Andersen, en kötü senaryoda bile 1,5 derece hedefinin terk edilmemesi gerektiğini söyledi: "Paris Anlaşması'ndaki taahhütlere bağlı kalmalıyız. 1,5 derece hâlâ hedef; ancak artık yukarıdan aşağıya çalışmamız gerekiyor."

Geri dönüşü olmayan etkiler

Bu, atmosferden CO2 çekerek sıcaklıkların tekrar düşürülmesi anlamına geliyor. Bilim insanları, bunun kolay olmayacağını ve 1,5 derecenin üzerindeki geçici bir ısınmanın bile insanlar ve doğa üzerinde büyük etkileri olabileceğini yıllardır vurguluyor. Mercan resifleri dünya genelinde baskı altında ve büyük ölçüde yok olabilir; diğer türler de yok olma riskiyle karşı karşıya. Deniz seviyesi yükselmeye devam edecek ve buzulların bir kısmı eriyecek. Roberts, "Soğuma, ekolojik geri sarma düğmesi değildir" diyor.

Ayrıca, gezegen çok fazla ısınırsa, devrilme noktalarının aşılması ve ısınmanın kendi kendini güçlendirmesi nedeniyle güvenli bir sıcaklığa dönmenin imkânsız hale gelmesi muhtemel.

Roberts'a göre asıl öncelik, sera gazı emisyonlarını olabildiğince hızlı ve büyük ölçüde azaltmak. En büyük adımlar, enerji üretimi, sanayi ve ulaşımda yeşil enerji kaynaklarına ve elektrikli ulaşıma geçilerek atılabilir. Ormansızlaşmanın durdurulması da önemli kazanımlar sağlayabilir.

Öte yandan insanların daha sıcak bir gezegene uyum sağlaması gerekecek. BM, dünya genelinde bu uyumun, mevcut ısınmaya yetişmek için gereken hızda ilerlemediğine dikkat çekiyor. Yoksul ülkelerde bu iş için yeterli para çoğu zaman bulunmuyor.

Sıcaklıkları düşürmek için çeşitli yöntemler öneriliyor. Daha fazla ağaç dikmek, CO2'yi atmosferden emebilir; ancak bu çok fazla alan gerektiriyor ve orman yangınları durumunda CO2 tekrar atmosfere karışabilir. Bu risk, yüksek sıcaklıklarda daha da artıyor. Diğer bir seçenek ise CO2'yi makinelerle doğrudan havadan çekmek ya da biyokütlenin yakılması veya işlenmesi sırasında yakalamak. Ardından CO2'nin yeraltında, örneğin boş gaz sahalarında depolanması gerekiyor. Ancak bu da devasa bir endüstri gerektiriyor ve dünya genelinde depolama kapasitesi sınırlı.

Imperial College London'dan Profesör Joeri Rogelj, iklim ısınmasını durdurmak için bile büyük miktarlarda CO2'nin yakalanıp depolanması gerektiğini belirtiyor: "Isınmayı geri çevirmek aslında bunun bir uzantısı."