AB, ABD'nin Strafhof yaptırımlarına sert yanıt vermekte bekliyor

Avrupa Birliği, Lahey'deki Uluslararası Ceza Mahkemesi'ni (ICC) ayakta tutmak için şimdilik diplomatik yolu seçti. Lüksemburg'da bir araya gelen AB ülkeleri dışişleri bakanları, ABD'nin mahkemeye yönelik yaptırımlarına karşı sert önlemleri şimdilik gündeme almadı.

Dışişleri Bakanı Berendsen, görüşmelerin ardından yaptığı açıklamada, "En önemlisi diyalog kurmak ve mahkemeyi korumak için ne gerekiyorsa yapmak" dedi. Belçika, ABD yaptırımlarına karşı daha sert adımlar atılmasını istedi ancak yeterli destek bulamadı.

Yaptırımlar nisan ayında yürürlüğe girecek

ABD hükümeti geçen cuma günü Strafhof'a yönelik yaptırımları duyurdu. ABD, ICC'yi tanımıyor ve mahkemenin Amerikan vatandaşlarını yargılamamasını talep ediyor. İsrail Başbakanı Netanyahu hakkında çıkarılan tutuklama emri de Amerikan yönetiminde büyük tepkiye yol açtı.

Nisan ayında yürürlüğe girecek yaptırımlarla Amerikan vatandaşları, şirketleri ve kuruluşlarının ICC ile iş yapması yasaklanacak. ABD dışındaki kuruluşlar da mahkemeyle işbirliği yapmaları halinde yaptırımla karşılaşabilir. Daha önce Strafhof'taki bazı yargıç ve savcılara yönelik yaptırımlar da uygulanmıştı.

AB ülkeleri cuma günü yaptırımları kabul edilemez olarak nitelendirmiş, ancak yaptırımların yürürlüğe girmesine kadar geçecek altı aylık sürenin ABD ile görüşmeler için fırsat sunduğunu vurgulamıştı. Belçika, sadece konuşmakla kalınmamasını, şirketlere ABD yaptırımlarını şimdiden görmezden gelmelerinin buyurulmasını istedi. Avrupa kuralları bu imkanı tanıyor. Hollanda ise çoğu AB ülkesi gibi bu seçeneği elde tutmak istiyor. Bunun nedenleri arasında, Strafhof konusunda ABD ile yaşanacak bir çatışmanın tırmanması ve bunun şirketler için büyük mali sonuçlar doğurma endişesi var.

Belçika Bakanı Prevot, bazı şirketlerin halihazırda mahkemeyle çalışırken desteklerini "önleyici olarak geri çektiğini" belirterek güçlü bir mesajın gerekli olduğunu savundu. Bakan Berendsen bunun gerçekten yaşandığını doğrulayamadığını ancak şirketlerde endişeler bulunduğunu gördüğünü söyledi. Bu nedenle şirketlerle diyalog kurulmasını ve "mahkeme için çalışmalarını sürdürmeleri konusunda tam destek gördüklerinin" gösterilmesini önemli buluyor.

"Kırmızı çizgi mi?" sorusu yanıtsız

Önümüzdeki aylarda yapılacak görüşmelerin ne sonuç vereceği belirsiz. ABD, mahkemenin artık Amerikan vatandaşlarını yargılayamamasını istiyor. Uzmanlar, böyle bir taahhüdün mahkemenin işleyişini riske atacağını vurguluyor.

Uluslararası ceza hukuku profesörü Marieke de Hoon, cuma günü Nieuwsuur'a yaptığı açıklamada, "Bir ülkenin vatandaşlarına en ağır uluslararası suçlar için dokunulmazlık tanırsanız, yalnızca mahkemenin işleyişini değil, tüm uluslararası hukuk düzenini zayıflatırsınız" dedi.

Bakan Berendsen, mahkemenin bağımsız işleyişinin hayati önem taşıdığını belirtiyor. Ancak Amerikan talebinin bu nedenle bir kırmızı çizgi olup olmadığını söylemekten kaçınıyor: "Neyi kabul edip neyi edemeyeceğimize karar vermek Hollanda'ya değil, Strafhof'a üye 120'den fazla ülkeye düşer."

Önümüzdeki aylarda ABD'nin yaptırımları geri çekmeye ikna edilmesi ve mahkemenin işleyişinin zarar görmemesi umuluyor. Brüksel'de Grönland anlaşması, Amerikalıların nasıl geri adım atabileceğine örnek olarak gösteriliyor. Öte yandan yaptırımların gerçekten yürürlüğe girmesi ihtimaline karşı hazırlıklar da sürüyor. ICC'ye katılan ülkeler, önümüzdeki aylarda mahkemeyi yaptırımlara karşı mümkün olduğunca korumak için çalışacak. Bu kapsamda ABD ile hiçbir bağı olmayan şirket ve bankalarla işbirliği yapılması planlanıyor.

Bu hafta Brüksel'de yapılacak AB zirvesinde üye ülkelerin hükümet liderleri de ABD yaptırımlarını ele alacak.