AB, Grönland'a 200 milyon avro yatırım yapacak

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Grönland'ın başkenti Nuuk'a iki günlük bir ziyaret başlattı. İngiliz iş dünyası gazetesi Financial Times'ın haberine göre von der Leyen, AB'nin Grönland'a 200 milyon avro yatırım yapacağını açıklayacak. Bu yatırım, Grönland'ın kritik hammadde sektörüne, yenilenebilir enerjiye ve yönetim altyapısının güçlendirilmesine ayrılacak.

Söz konusu yatırım, AB'nin 2021-2027 bütçesinden Grönland için ayrılan 225 milyon avroya ek olarak gelecek. Üzerinde müzakereleri süren yeni AB bütçesinde bu rakamın daha da artırılması bekleniyor. Von der Leyen ayrıca, daha yakın iş birliği için bir ortaklık anlaşmasına imza atacak.

Grönland'ın statüsü ve AB bağları

Coğrafi olarak Kuzey Amerika'da yer alan Grönland, siyasi olarak Danimarka Krallığı'na bağlı özerk bir bölge. AB üyesi olmayan ada, 1985 yılında yapılan referandumun ardından Avrupa Ekonomik Topluluğu'ndan (AB'nin öncülü) ayrıldı. Grönland, Hollanda Krallığı içindeki Curaçao ve Aruba gibi Denizaşırı Ülke ve Toprak (LGO) statüsüne sahip.

AB, Grönland'ı kendine bağlamak için bu adımı atıyor. AB, adayı etkilemek için harekete geçerken, ABD Başkanı Donald Trump'ın Orta Doğu'daki savaşla meşgul olması bu girişimi kolaylaştırıyor. Trump, yıllardır Grönland'ı ABD'ye katmayı deniyor. 2019'daki ilk başkanlık döneminde adayı 'satın almak' istediğini söylemişti. Yeniden başkan seçilmesinin ardından da ABD'nin güvenliği için Grönland'a ihtiyacı olduğunu yinelemeye devam ediyor. Trump'a göre ada aksi halde Rusya veya Çin'in eline geçebilir.

Ocak ayında Trump'ın askeri müdahaleyi dışlamaması üzerine tansiyon yükselmiş, buna karşılık bazı NATO ülkeleri Grönland'a asker göndermişti. Trump, bu ülkelere ithalat vergisi tehdidinde bulunmuş, ancak NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'nin baskısıyla geri adım atmıştı.

Grönland: Satılık değil, iş birliğine açık

Avrupa Birliği de yıllardır Grönland ile siyasi ve ekonomik bağlarını güçlendirmeye çalışıyor. AB, 2024 yılında Nuuk'ta bir ofis açtı. Brüksel, adanın topraklarındaki büyük miktardaki nadir toprak elementlerinden yararlanmayı umuyor. Ancak Trump da bu kaynaklara göz dikmiş durumda. Trump, zaman zaman Grönland'ı unutmadığını göstermek için sosyal medyadan açıklamalar yapıyor. Ağustos başında Truth Social hesabından Grönland'da bir köyün üzerinde tehditkâr bir poz verdiği görseli paylaşmıştı.

Von der Leyen'in ziyareti, hem Grönland hem de Danimarka için büyük önem taşıyor. Arktik bölgedeki baskının artmasıyla iki ülke de AB'nin daha görünür olmasını istiyor. Grönland, kapılarını mümkün olduğunca açık tutmak istiyor. 'Satılık değiliz ama iş birliğine açığız' ifadesi Grönland'ın sloganı haline gelmiş durumda. ABD ise Grönlandlıları sürece dahil etmeden baskıyı artırıyor.

Son olarak ABD'li petrol şirketi Greenland Energy'nin Doğu Grönland'daki Jameson Adası'na sondaj ekipmanı getirmesi dikkat çekmişti. Şirket, bölgede sondaj hakkı bulunan bir İngiliz firmasıyla anlaşma yapmıştı. Ancak Grönland hükümeti, Greenland Energy'nin sondaj izni olmadığı için bu girişimi engelledi. İzin süreci 2027 kışına ertelendi.

Yarından itibaren adada Türkiye'nin de katılacağı NATO tatbikatı Arctic Shield düzenlenecek. Bu, adanın ABD'nin yardımı olmadan da savunulabileceği mesajını veriyor. Avrupa'nın, Grönland'ı AB'ye bağlı tutmak için bir 'cazibe operasyonu' yürüttüğü açıkça görülüyor.