AB yeni ihale kurallarıyla ucuz Çin ürünlerini kapsam dışı bırakmayı hedefliyor

Avrupa Komisyonu, kamu ihalelerinde en düşük fiyat yerine kalitenin daha fazla öne çıkmasını öngören bir yasa teklifi hazırladı. Teklif, 28 Haziran'da sunuldu ve AB'de kamu alımlarının çehresini değiştirebilecek nitelikte.

AB'de devlet ve yarı resmi kurumların yıllık kamu alım hacmi 2,5 trilyon euroyu aşıyor. Bu rakam, AB'nin toplam gayri safi yurt içi hasılasının yaklaşık yüzde 15'ine denk geliyor. Yeni düzenlemeyle bu devasa bütçenin, inovasyon, iklim ve stratejik bağımsızlık hedeflerine daha fazla katkı sağlaması bekleniyor.

Kalite kriterleri zorunlu olacak

Mevcut durumda kamu kurumları ihalelerde kalite şartları belirleyebiliyor ancak bu zorunlu tutulmuyor. Komisyon, bu nedenle ihalelerde değerlendirme kriterlerinin en az yüzde 30'unun kaliteye ayrılmasını şart koşuyor. Temizlik gibi işçilik maliyetlerinin yarıdan fazla olduğu sektörlerde ise bu oran en az yüzde 50 olacak.

Kalite kriterlerine sürdürülebilirlik, çalışma koşulları ve hayvan refahı gibi unsurlar dahil edilebilecek. Örneğin, okul sıralarının geri dönüştürülmüş malzemeden yapılması veya hastane yemeklerinde sadece organik tavuk kullanılması gibi şartlar öne çıkabilecek.

Komisyonun Refah ve Endüstri Stratejisinden Sorumlu Üyesi Stéphane Séjourné, düzenlemeyle kamu parasının ortak hedeflere hizmet etmesi gerektiğini vurguladı: "Kamu parası ortak hedeflerimizi desteklemeli, bu yüzden her şey sadece fiyata odaklanmamalı."

Çin'e karşı jeopolitik hamle

Teklif, yalnızca bir kalite reformu değil aynı zamanda jeopolitik bir araç olarak görülüyor. Komisyon, düzenlemeyi "kamu ihalelerinin artan jeopolitik önemine bir yanıt" olarak nitelendiriyor. Yeni kurallar sayesinde kamu kurumlarının ucuz Çin seçenekleri yerine Avrupalı firmaları tercih etmesi kolaylaşacak.

Séjourné'ye göre, kalite kriterleri arasına iyi çalışma koşulları gibi şartlar eklendiğinde bu genellikle Avrupalı firmaların lehine olacak. Ancak Séjourné, Çin ürünlerinin sürdürülebilirlik açısından zaman zaman Avrupa ürünlerinden daha iyi olabildiğini kabul etti: "Bu nedenle Avrupalı şirketlerin aynı kaliteyi hatta daha iyisini üretebilmesi için onlara yardım etmeliyiz."

AB, Çin'in devlet destekleri sayesinde haksız rekabet yarattığını ve bu nedenle Çin'den gelen ürünlerin AB ürünlerinden çok daha ucuza satıldığını savunuyor. Yeni düzenlemeyle Çin'e karşı tedbir alınmak istense de ticaret savaşı riski de göz ardı edilmiyor.

Teklif, güvenlik unsurlarını da içeriyor. Kurumlar, kritik altyapı, hassas bilgi veya siber güvenlik riskleri taşıyan teklifleri reddedebilecek. Ayrıca AB'nin ihale anlaşması bulunmayan ülkelerden gelen teklifleri geri çevirme imkânı tanınıyor. Ancak metin, AB ülkelerinin düşük fiyat avantajını tamamen kullanmasını engellemiyor; yalnızca kalite kriterlerinin uygulanmasını zorunlu tutuyor.

Komisyon, yeni kuralların ayrıca bürokrasiyi azaltacağını ve yılda yaklaşık 650 milyon euro tasarruf sağlayacağını öngörüyor. Ayrıca üye ülkeler arasında sınır ötesi yatırımları artırması bekleniyor.

Teklif şimdi Avrupa Parlamentosu ve AB üyesi ülkelerin onayına sunuldu. Bu kurumlar değişiklik önerisinde bulunabilecek ve ardından nihai metin üzerinde müzakere etmeye başlayacak.