AB'den Kanada'ya 'ilişkili üyelik' tartışması

Avrupa Birliği ile Kanada arasındaki ilişkilerin mümkün olan en üst seviyeye çıkarılması hedefleniyor. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Montreal'de düzenlenen AB-Kanada zirvesinin ardından yaptığı açıklamada bu hedefi dile getirdi. Zirvede taraflar, ABD ve Çin gibi küresel güçlere karşı direnç oluşturmayı amaçlayan "Gelecek İttifakı" adlı yeni bir işbirliği başlattı.

AB ile Kanada, ABD Başkanı Donald Trump'ın geçen yıl Beyaz Saray'a dönmesinin ardından birbirine daha fazla yaklaştı. İki taraf da Trump'ın yüksek ithalat vergileriyle öne çıkan agresif ticaret politikasından etkilendi. Ayrıca Trump, Kanada'yı birkaç kez topraklarına katmakla tehdit etti. Aynı tehdidi AB üyesi Danimarka'ya bağlı özerk Groenland için de yineledi.

Enerji, savunma ve yapay zeka işbirliği

İki gün süren zirvede savunma, yapay zeka ve bilim alanlarında daha yoğun işbirliği yapılması konusunda anlaşma sağlandı. Taraflar ayrıca Kanada'nın uzun vadede AB'ye daha fazla sıvı doğal gaz (LNG) ihraç edip edemeyeceğini araştıracak. AB, Rusya'dan ucuz enerji almayı bıraktıktan sonra yeni enerji tedarikçileri arıyor ve birkaç üreticiye ya da Hürmüz Boğazı'nın kapanması gibi jeopolitik gelişmelere fazla bağımlı olmak istemiyor.

Kanada, AB'ye stratejik hammaddeler de sağlayabilir. Bu, bloğun hammadde devi Çin'e olan bağımlılığını azaltmaya yardımcı olacak. Ayrıca dijital ticaret alanındaki mevcut engellerin, örneğin internet üzerinden satışlarda ortadan kaldırılması hedefleniyor. Bunlar, işbirliğinin yoğunlaştırılacağı uzun konu listesinden yalnızca birkaçı.

'İlişkili üyelik' tartışması

Von der Leyen, geçen hafta Kanada için "ilişkili AB üyeliği" fikrini ortaya attı. Avrupa mevzuatında "ilişkili üyelik" diye bir statü bulunmuyor. AB üyesi olmak için ülkenin Avrupa'da yer alması ve uzun bir katılım sürecinden geçmesi gerekiyor. Von der Leyen'in önerisi, kendisinden haberdar olmayan birçok AB ülkesinde şaşkınlıkla karşılandı. Almanya ve Fransa'nın da aralarında bulunduğu bazı üye ülkeler "üyelik" ifadesine itiraz etti ve bu ifade zirve sonrası ortak sonuç bildirgesinden çıkarıldı.

Ancak Von der Leyen plandan vazgeçmiş değil. Zirve sonrası basın toplantısında Kanada'yı "ilişkili üye" yapma hedefini yeniden dile getirdi. Kanada Başbakanı Mark Carney de ülkesini AB'nin ilk "ilişkili üyesi" yapma isteğini paylaştığını söyledi. Böylece yoğun işbirliğinin hangi adla anılacağı tartışması henüz sona ermiş değil. AB içinde Kanada ile güçlendirilmiş ilişkiye geniş destek var. Carney önümüzdeki ay Dublin'de Avrupa liderlerinin katılacağı bir zirveye katılacak.