ACM: Okul kitabı pazarında rekabet yeterince işlemiyor

Hollanda Rekabet Kurumu ACM (Autoriteit Consument & Markt), ortaokul ders materyalleri pazarının düzgün işlemediği sonucuna vardı. Pazartesi günü yapılan açıklamaya göre fiyatlar son yedi yılda benzer ürünlerin fiyatlarından daha hızlı arttı ve yayıncıların sunduğu ürünler okulların ihtiyaçlarını yeterince karşılamıyor. Ortaokullar her eğitim yılında dijital ve basılı ders materyalleri için yaklaşık 280 milyon euro harcıyor.

Okulları en çok zorlayan konulardan biri, yayıncıların dayattığı paket satışlar. Bir okul belirli bir dijital ders yöntemini almak istediğinde, genellikle ona bağlı basılı kitapları ve çalışma sayfalarını da satın almak zorunda kalıyor. Okulun bu materyallere hiç ihtiyacı olmasa bile bu zorunluluk geçerli.

Buna bir de yeniden kullanılabilir kitapların neredeyse ortadan kalkması ekleniyor. ACM'ye göre yeniden kullanılan kitap oranı "neredeyse sıfır". Kitapların neredeyse tamamı artık öğrencilerin içine yazdığı çalışma kitabı haline gelmiş durumda ve ders yılı sonunda çöpe atılıyor.

Paket satışlara son verilmesi çağrısı

ACM, yayıncılara "paket satış gibi toplumsal açıdan istenmeyen satış stratejilerine son verme" çağrısı yaptı. Sektör kuruluşu MEVW de bu yılın başında yayıncıları paket satışı bırakmaya davet etmişti. Ancak denetleyici kurum, bunun şu anda yeterince uygulanmadığı görüşünde.

ACM, paket satış yapan güçlü yayıncılara yönelik "denetim odaklı bir soruşturma" başlatabilir; ancak şu an için böyle bir adım gündemde değil. Kurum, pazar gücü bulunmayan yayıncılara karşı mevcut yasal araçlarla fazla bir şey yapamayacağını da belirtiyor.

Noordhoff, Malmberg ve ThiemeMeulenhoff yayınevleri pazarın yüzde 75'inden fazlasını elinde tutuyor. Bazı derslerde tek bir yayıncı tüm okulların yüzde 90 ila 100'üne hizmet veriyor. Pazara neredeyse hiç yeni yayıncı girmiyor; girenler de pazar paylarını ancak yavaş yavaş büyütebiliyor.

ACM'ye göre okullar da büyük yayınevleri karşısında tamamen çaresiz değil. Kurum, pazarın yeterince işlememesinin önemli bir çözümünün okullarda olduğunu belirtiyor: okullar satın alma sırasında fiyat ile ders materyallerinin kalitesi arasındaki bağlantıya daha dikkatli bakabilir.

Okullar bir ders yöntemini benimsedikten sonra ona oldukça bağlı kalıyor. Yöntem değiştirme oranı derse, okula ve yıla göre değişmekle birlikte, her eğitim yılında okulların yaklaşık yüzde 2,5'inin matematik yöntemini değiştirdiği, bu oranın tarih dersinde yılda yüzde 15'e kadar çıktığı söylenebilir.

Bunun bir nedeni, okulların yaşadığı "geçiş cezası". Okullar belirli bir ders yöntemi için çok yıllık sözleşme yaptığında indirim alıyor. Kitaplar aynı kaldığı sürece bir öğretmen yıllar boyunca neredeyse aynı dersleri anlatabiliyor ve aynı sınavları yapabiliyor. Yeni bir ders yöntemi ise öğretmenler için başlangıçta ek iş anlamına geliyor.

Okullara ve SIVON'a rol düşüyor

ACM yönetim kurulu üyesi Martijn Snoep, "Yayıncılar üzerindeki baskı, okulların başka ders materyallerine geçme isteğiyle başlar" diyor. Ona göre bu, sağlayıcıları daha keskin fiyatlandırma yapmaya, daha uygun ders materyalleri geliştirmeye ve kitapların daha sürdürülebilir kullanımına yöneltiyor.

ACM, okulların okul kooperatifi SIVON aracılığıyla birlikte ders materyali satın alarak da güç birliği yapabileceğini öne sürüyor. Benzer bir gelişme geçen yıl okul kitabı kooperatifi Neon'un kurulmasıyla yaşanmıştı. Okul yönetimleri bu çatı altında ortaklaşa kitap yazdırıp yayımlıyor. Kooperatife şimdiye kadar bin beş yüz okul katıldı.

Önümüzdeki yıllarda birçok ders yöntemi zorunlu olarak elden geçirilecek. Hollanda'da her öğrencinin en az ne öğrenmesi gerektiğini belirleyen "temel hedefler" değişiyor. ACM, bunun ders yöntemlerine eleştirel bakmak ve gerekirse yayıncı değiştirmek için tam zamanı olduğunu düşünüyor. Kurum ayrıca bunun sürekli hale gelmesini savunuyor: okullarda kullanım, fiyat ve kaliteye ilişkin düzenli değerlendirmelerin planlandığı bir "ders materyali politikası" oluşturulması çağrısı yapıyor.