Almanya'da bir köy yeni Stolpersteine yerleştirilmesini yasakladı

Almanya'nın Heidenau köyünde belediye meclisi, yeni "Stolperstein" anma taşlarının yerleştirilmesini yasaklama kararı aldı. Yasak, aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD), Hristiyan demokrat CDU'nun yerel kolları ve iki yerel partinin girişimiyle gündeme geldi. Belediye yönetimi meclise yasağa karşı oy verme çağrısı yapmıştı; buna rağmen yirmi meclis üyesinden on üçü yasağı onayladı. Altı üye karşı oy kullandı, bir üye çekimser kaldı.

Karar uyarınca yeni Stolperstein başvuruları doğrudan reddedilecek. Yasağı savunanlar, anmanın tek bir merkezi noktada yapılmasını istiyor. Bunun için tercihen köyün kenarındaki mezarlıkta bir alan düşünülüyor.

Tagesschau'nun aktardığına göre Heidenau'da şu anda beş Stolperstein bulunuyor. Bu taşların sökülüp sökülmeyeceği ise belirsiz. AfD ve CDU temsilcileri önergede, anma taşlarının gelecekte "kamusal caddelerden ve kaldırımlardan" kaldırılmasını istediklerini belirtiyor.

Belediye başkanı: Tartışma anmanın biçimiyle ilgili

Köyün partisiz belediye başkanı Conny Oertel, yerel yayın kuruluşu MDR Sachsen'e yaptığı açıklamada, tartışmanın İkinci Dünya Savaşı kurbanlarının anılıp anılmayacağıyla ilgili olmadığını, anmanın hangi biçimde yapılacağıyla ilgili olduğunu söyledi. Oertel, "Hepimiz Nasyonal Sosyalizm kurbanlarının anılmasından yanayız. Sadece bunun nasıl yapılması gerektiği konusuydu" dedi.

Stolperstein projesini doksanlı yıllarda başlatan Gunter Demnig ise CDU'nun kendi değerlerinden uzaklaştığını savundu. Die Zeit'a konuşan Demnig, "Parti belki de 'C' harfini bıraksa daha iyi olur, çünkü Hristiyanlığı açıkça geride bırakmışlar" ifadelerini kullandı.

Başbakan Friedrich Merz'in partisi CDU, ülke genelinde ve eyaletlerde AfD ile işbirliğini dışlıyor. Bu nedenle birçok karşıt, yerel kolların yasakla anlaşmasını anlamakta zorlanıyor.

Stolperstein'lerde Nazi döneminde öldürülen Yahudi ve diğer kurbanların adı ve kişisel bilgileri yer alıyor. Taşlar, kurbanların eskiden yaşadığı yerlerin önüne döşeniyor. Dünyada 31 ülkede toplam 116 bin anma taşı bulunuyor; bunların büyük bölümü Almanya'da. Hollanda'da ise 10 binden fazla Stolperstein yer alıyor.

Aşırı sağ siyasi yelpazede genellikle "radikal sağ" ile "aşırı sağ" arasında ayrım yapılıyor. İlk terim, kural olarak şiddete başvurmayan ve demokrasiyi devirmeye çalışmayan partileri tanımlıyor. İkincisi ise bunu yapan partiler için kullanılıyor.

Mayıs 2025'te Alman istihbarat servisi, AfD'nin Alman demokrasisi için tehlike oluşturduğu gerekçesiyle partiyi aşırıcı olarak nitelendirdi. Bu "aşırıcı" tanımı, Hollanda istihbarat servislerinin kullandığı tanımla örtüşüyor. AfD'nin kanıtlanabilir biçimde demokrasi karşıtı hedefler gütmesi nedeniyle NU.nl partiyi aşırı sağ olarak nitelendiriyor.