Amsterdam'da Hamas destekçisi sloganlar: Yasak gerekli miydi?

Amsterdam Belediye Başkanı Femke Halsema, dün akşam düzenlenen Filistin yanlısı gösteride atılan "7 Ekim'i uzun yaşatın" ve "Hamas'ı destekliyoruz" gibi sloganları "büyük bir dehşetle" izlediğini açıkladı. Gösteri, eylemcilerin kentin başka bir noktasında polis kordonuna yaklaşmasına kadar yasaklanmadı. Peki neden o ana kadar müdahale edilmedi?

Halsema, savcılık ve polisin ortak açıklamasında göstericilerin sergilediklerinin "şaşırtıcı ve tatsız" olduğunu belirtti. Ancak bu ifadelerin yasal olarak suç teşkil etmediğini vurguladı. Amsterdam Cumhuriyet Savcılığı sözcüsü, "Savcılığın görüşüne göre tahrik söz konusu değildi; bu ifadelerle insanlar suç işlemeye teşvik edilmiyordu" dedi. Sözcü, terörü övmenin suç sayılmasını öngören bir yasa tasarısının hazırlandığını da sözlerine ekledi. "Dün akşam yapılan bazı açıklamalar, bu tasarı yasalaştığında suç haline gelebilir. Ancak bu konuda net bir şey söylemek için yasa metnini beklememiz gerekiyor. Her durumda, bir eylemin suç olup olmadığı duruma ve bağlama göre belirlenmeli."

Gösteri neden daha önce yasaklanmadı?

Devlet ve idare hukuku profesörü Jon Schilder, NOS'a yaptığı açıklamada, "Bir belediye başkanı gösterinin içeriğine karışamaz" dedi. "Sadece düzensizlik çıkma ihtimalini değerlendirebilir. Ancak o zaman müdahale edebilir." Schilder, Halsema'nın gösteriyi başlangıçta yasaklamayarak doğru hareket ettiğini belirtti.

Gösteri, eylemcilerin Dam Meydanı'ndan başlayarak başlangıçta duyurdukları yönün dışında, Yahudi mirası açısından önem taşıyan yapıların bulunduğu bir bölgeye yönelmesiyle sona erdi. Eylemciler, Yahudi Müzesi, Holokost İsimler Anıtı ve Portekiz Sinagogu'nun bulunduğu bölgeye doğru ilerledi. Yaklaşık 75 eylemciyi Waterlooplein'de durduran polis, yalnızca belediye binasına yürüyebileceklerini söyledi. Yerel yayın kuruluşu AT5'in haberine göre, göstericilerin bir kısmı polis hattını kırmaya çalıştı ancak başarılı olamadı. Bunun üzerine Halsema tüm gösteriyi sonlandırdı. Bu sırada göstericilerle polis arasında kısa süreli gerginlik yaşandı.

Yeni yasa ne değiştirirdi?

Geçen yaz, hem bireysel olarak hem de video veya görsel yayarak terör suçlarını övmenin suç sayılmasını içeren bir yasa tasarısı Tweede Kamer'e (Hollanda Temsilciler Meclisi) sunuldu. Tasarı yasalaşırsa, yasaklı terör örgütlerine destek açıklamaları da suç kapsamına girecek. Schilder, dün Dam Meydanı'nda görülen "Hamas'ı destekliyoruz" yazılı pankartın, tasarının yasalaşmasıyla artık yasak olacağını söyledi. "Bu tür pankartlar, Hamas bayrakları gibi bu tasarının kapsamına girecek. Yasa yürürlüğe girerse gerçekten değişecek olan şey bu."

Schilder, yasanın halihazırda yürürlükte olması durumunda bile Halsema'nın 7 Ekim'deki gösteriyi önceden yasaklayamayacağını belirtti. "Önleyici müdahale mümkün değil." Polis ancak örneğin bir Hamas bayrağı açıldığında müdahale edip insanları tutuklayabilir. Schilder, bu suçun cezasının hafif olmadığını vurguladı: en fazla iki yıl hapis ve para cezası. Suç olduğu için ihlal, sabıka kaydına da yol açacak. Ancak Schilder, "Savcılığın buna ne kadar zaman ayıracağı belirsiz; kapasite yetersizliği nedeniyle birçok dosya rafa kalkıyor. Bu tür davaları takip edip etmeyecekleri kısmen siyasi bir tercih" uyarısında bulundu.

Schilder'a göre yasanın bir başka potansiyel sorunu da terör övgüsünün nerede başladığı konusunda "sınırın net olmaması". Dün Amsterdam'da taşınan "7 Ekim'i uzun yaşatın" yazılı pankart, ceza mahkemesi için zor bir dava olacak. "Bu gri bir alan, çünkü o tarihle tam olarak neyin kastedildiği açık değil." Schilder, "Bu siyah beyaz değil. Bu açıdan Geert Wilders'ın 'daha az Faslı' sözünü biraz andırıyor. Yıllarca tartışıldı ve sonunda Yüksek Mahkeme bunun suç olduğuna karar verdi" dedi. Benzer şekilde terör övgüsünde de bir şeyin suç olup olmadığının önceden söylenemeyeceği uyarısında bulundu. "Ceza mahkemesi kolay kolay mahkûmiyet kararı vermeyecektir."