Analist: Ukrayna savaşta uzun vadeli üstünlük sağlıyor

Ukrayna 2027 yılına kadar savunma için 95 milyar euro ayırıyor. Bu, Hollanda'nın savunma bütçesinin yaklaşık dört ila beş katı. Ancak ülke 4,5 yıldır Rusya ile savaş halinde.

Geçen ilkbaharda günlük gelişmeleri takip edenler, Ukrayna'nın kötü durumda olduğunu duyuyordu. Ülkenin kaybetmek üzere olduğu birçok kez söylendi. Yaz aylarında durum birden iyileşti; çünkü Rusya, Ukrayna'nın akıllı insansız hava araçlarına karşı fazla savunma gösteremiyordu.

Bir ay önce ise muhabirler ve uzmanlar, Rusya'nın İran yardımıyla insansız hava araçlarını daha hızlı uçurmayı başardığını anlattı. Ukrayna'nın avantajı böylece ortadan kalktı. Hava savunmasındaki eksiklikler, Devlet Başkanı Vladimir Putin'in füzelerine serbest hareket alanı tanıdı.

Şimdi ise Vivaldi operasyonu gündemde ve Ukrayna yeniden kazanç sağlıyor. Ülke doğudaki Lyman kenti yakınlarında ilerliyor ve bir Rus kuşatma hareketini engelliyor. Ukrayna birlikleri böylece Rusya'nın Donetsk bölgesindeki ilerleyişini durdurdu. Putin, yılbaşından önce ele geçirmeyi planladığı dört bölgeden biri olan Donetsk'te bu hedefine ulaşamadı.

Uzun vadeli faktörler belirleyici

Bu dalgalı seyirden çıkarılacak ders, koltuk uzmanlarının günlük değerlendirmelerini takip etmenin pek anlamlı olmadığı, asıl uzun vadeli eğilime bakmak gerektiğidir. Kara savaşına dair günlük haberler, hızla değişen fırsatlarla bir kedi-fare oyunu gibi ilerliyor.

Uzun vadede ise bir ülkenin yenilik kapasitesi, kazanma iradesi, ekonomik gücü ve dayanıklılığı belirleyici oluyor. Hatta bir ülkenin vergi sisteminin yapısı gibi görünüşte önemsiz bir konu bile sonucu etkileyebiliyor; zira savaş gücünün finansmanı buna bağlı.

Savaşlar üzerine tarihsel araştırmalar, bu faktörlerin İngiltere'nin sayıca üstün Güney Avrupa ülkeleriyle girdiği mücadelelerden neden hep galip çıktığını açıkladığını gösteriyor. İngilizler her vatandaşı savaş masrafına ortak edebildi, Fransızlar edemedi.

Bu, Ukrayna'nın kentlere, altyapıya ve enerji tedarikine yönelik füze teröründen ağır zarar görmediği anlamına gelmiyor. Ancak tarih, bu tür terörün işe yaramadığını gösteriyor. Dahası bu durum, cephedeki savaşın tıkandığını gösteriyor.

Putin ne söylerse söylesin ve komutanları ona ne yalan söylerse söylesin, bu tıkanma inkâr edilemez. 14-20 Eylül tarihleri arasında Rusya'nın cephedeki kayıpları günde 1.584 asker olarak bildirildi. Böylece Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'nin Rusya'nın ayda 50 bin civarı kayıp vermesi gerektiği yönündeki tahmini gerçeğe yaklaşıyor.

Putin'in Donetsk ve 'Rus' saydığı diğer bölgelerin ele geçirilmesi emri bir temenniden ibaret. Devlet başkanı toprak kazanımları ve diğer başarılara dair abartılı anlatılara o kadar sığınıyor ki, bu durum ABD'li mevkidaşı Donald Trump'ı bile rahatsız ediyor.

Ukrayna'nın elindeki kozlar

Vivaldi operasyonunun ikinci aşaması neredeyse tamamlandı. Ukrayna, Ruslardan 90 kilometrekareden fazla alanı geri aldığını ve böylece ilerleyişlerini engellediğini iddia ediyor. Operasyonun dikkat çeken bir yönü, bilgi talep eden herkese 'daha fazla bilgi yok' denmesi. Böylece Ruslar iletişimi dinleyerek kendilerini uyarlayamıyor.

Bir istisna, Ukrayna'nın artık Rusları arkadan vurduğu yönündeki açıklaması. Ukrayna, silahlı ve görünüşe göre yakalanması zor insansız hava araçlarını düşman hatlarının arkasına bırakıyor, ardından robotik araçlar saldırıya geçiyor. Bu taktik şu an deneysel olsa da zamanla rutin hale gelecek.

Ukrayna taktiğinin bir diğer parçası da zafer bayraklarının bazen kasten yanlış yerlere dikilmesi. Bu yöntemle Rusların, belki de sonunda Putin'in gözü boyanmak isteniyor.

Bir buçuk yıl önce Trump, Oval Ofis'te tüm dünyanın önünde Ukrayna'nın elinde koz olmadığını ve derhal teslim olması gerektiğini söylemişti.

Şimdi kartlar biraz farklı dağılmış görünüyor. Ukrayna'nın ilk kozu, karada inatçı bir rakip olduğunu kanıtlaması.

İkinci kozu, Rus füzelerine karşı savunmak için Amerikan Patriot füzelerine ihtiyaç duysa da Avrupa parası ve kendi becerisiyle hatırı sayılır üretim yapabilmesi. Ukrayna Moskova'yı ve Rusya'nın derinliklerindeki hedefleri vurabiliyor. Yakında Pelikan ve Flamingo gibi kendi ürettiği füzelerle de bunu yapabilecek.

Üçüncü koz ise ABD'nin Ukrayna'nın savaş alanı deneyiminden çok şey öğrenebilmesi. Cephe, Pentagon için de neredeyse her alanda değerli bir laboratuvar işlevi görüyor.

Bir sonraki koz, Trump kabul etmek istemese de Orta Doğu'daki akılsız maceraları için Avrupa'ya ve dolayısıyla başarılı bir Ukrayna'ya ihtiyaç duyması. Trump, dünya dizel fiyatına zarar vermemek için Zelenski'ye Rus dizel üretim tesislerine artık saldırmamasını emretti. Bu bir yalan; çünkü bu emirle Putin'e hizmet etmekle kalmıyor, 'kendi' İran savaşı Ukrayna'nınkinden üç kat fazla dizel tüketiyor.

Ukrayna'nın elindeki son koz ise Trump için de Putin'in güvenilmez bir 'dost' olduğunun yavaş yavaş netleşmesi. Putin, Trump'ın barış girişimlerine ilgi göstermiyor, Zelenski'ninkilere ise hiç. Putin, enerji tedarikini koruyan bir ateşkese bile yanaşmıyor. Sağır davranıyor; bu durum artık Washington'da bile Kiev yönetimine yönelik bir tür yeniden değerlendirmeye yol açtı.