Araştırma: Postkovid hastalarının çoğu yıllar sonra da iyileşmiyor

Kuzey Hollanda'da postkovid tanısı konulan 1.155 hastanın dosyalarını inceleyen bir araştırma, hastaların büyük bölümünün yıllar sonra da ciddi şikâyetlerle yaşamaya devam ettiğini ortaya koydu. Frisius MC ve UMC Groningen tarafından yürütülen araştırmaya göre, hastalar enfeksiyondan ortalama 24 hafta sonra Leeuwarden, Heerenveen veya Dokkum'daki postkovid polikliniklerine ilk kez başvurdu. Yaklaşık 2,5 yıl sonra kendilerine mevcut durumlarını soran bir anket gönderildi.

Göğüs hastalıkları uzmanı Jolanda Kuijvenhoven, NU.nl'ye yaptığı açıklamada "Hiçbir hasta birbirinin aynısı değil. Çok çeşitli şikâyetleri olan çok farklı bir grup" dedi. Kuijvenhoven, "Ancak tüm bu farklı insanlarda günlük yaşam üzerindeki etki çok büyük ve birçok hasta hâlâ yoğun bakıma ihtiyaç duyuyor. Postkovid için hâlâ bir tedavi yok" diye ekledi.

Araştırmaya katılan epidemiyolog Edith Visser, anket sonuçlarını şöyle aktardı: "Yalnızca yüzde 12'si büyük ölçüde veya tamamen iyileştiğini belirtti. Yüzde 18'i ise daha da kötüleşmişti. Diğerlerinin durumu aşağı yukarı aynı kaldı, bazılarında dalgalanmalar olsa da."

Sonuçların sınırlılıkları

Bu rakamlara dayanarak tüm postkovid hastalarının yüzde 88'inin yıllarca hasta kaldığını kesin olarak söylemek mümkün değil. Çünkü hastaların yalnızca yüzde 50,4'ü anketi doldurdu. LUMC'den epidemiyolog Frits Rosendaal, araştırmaya dahil olmadığını ancak NU.nl'nin talebi üzerine çalışmanın yöntemini ve sonuçlarını incelediğini belirtti.

Rosendaal araştırmayı "başlı başına iyi bir çalışma" olarak nitelendirdi, ancak 2,5 yıl sonra yalnızca yarısının geri bildirim vermesini olumsuz buldu. "Bu kişiler anketi iyi oldukları için doldurmamış olabilir ya da tam tersine kötüleştikleri için yanıt vermemiş olabilir. Dolayısıyla buradan eğilimler çıkarılamaz, ancak hastaların önemli bir bölümünün o süreden sonra hâlâ ciddi şikâyetleri olduğu söylenebilir" dedi.

RIVM daha önce yaklaşık 400 bin Hollandalının postkovid şikâyetleri olduğunu, bunların 100 bininin ciddi olduğunu bildirmişti. Yeni araştırma bu şikâyetlerin ne kadar sürebileceğine dair daha fazla bilgi sunuyor.

Dört farklı hasta grubu

Araştırmacılar hastaları semptomlarına göre dört gruba ayırdı. Bir grupta solunum sıkıntısı şikâyetleri öne çıkarken, başka bir grupta beyin sisi ve konsantrasyon sorunları yaygındı. Solunum sıkıntısı grubunun sonuçları görece en olumluydu, ancak bu gruptaki her altı kişiden biri anketi doldurduğunda hâlâ ciddi veya çok ciddi şikâyetler bildirdi.

Yorgunluk şikâyetlerinin baskın olduğu gruplarda ise (diğer grupların birçok üyesinde de yorgunluk görülüyordu) neredeyse on kişiden üçü ciddi veya çok ciddi şikâyetler bildirdi. Yorgunluk ve kas ağrısı ya da psikososyal şikâyetler gibi başka sorunları da olan kişiler yaşam kalitelerini en düşük olarak değerlendirdi. Bu grubun yarısı 0 ile 1 arasındaki bir ölçekte 0,68 veya altında puan verdi.

Yanıt verenlerin yüzde 35'i artık çalışmıyor. Yüzde 30'u eskisinden daha az saat çalışırken, yüzde 35'i koronavirüs enfeksiyonundan önceki çalışma saatlerine döndü.

Hastalar şikâyetlerine göre fizyoterapi, ergoterapi veya logopedi gibi yönlendirmeler aldı ya da akciğer sorunlarına yönelik ilaç tedavisi gördü. Ancak araştırma, belirgin şekilde en fazla fark yaratan tek bir "en iyi" tedavi yöntemi belirlemedi.

Visser, "Postkovid için bilimsel olarak kanıtlanmış bir ilaç tedavisi bulunmadığı sürece bu tür destekleyici tedaviler büyük değer taşımaya devam ediyor" dedi. Visser, "Hastalar bunlardan hem şikâyetleriyle baş etmede hem de iyileşmelerini desteklemede çok fayda gördüklerini söylüyor. Ancak onlara yönelik bakımın erişilebilir kalması için finansmana ihtiyaç var. Şu anda bu tedavilerin geri ödenmesi kendiliğinden garanti değil" diye konuştu.

Kuijvenhoven ise "Şimdiye kadar yalnızca ön koşulları sağlayabiliyoruz: hastaların yüklenme kapasitesini iyileştirmek veya hastalıklarını kabullenmelerine yardımcı olmak. Umut ediyorum ki bir gün bir tedavi geliştirilene kadar yapabildiğimiz tek şey bu" dedi.