Aşırı sağcı saldırganların manifestoları hâlâ internet ortamında

Aşırı sağcı saldırganların manifestoları, internette hâlâ kolayca bulunabiliyor. Nieuwsuur'un yaptığı bir araştırmaya göre, Anders Breivik ve Brenton Tarrant gibi isimlerin ideolojik el kitabı niteliğindeki manifestoları, kaldırılma çabalarına rağmen çeşitli platformlarda varlığını sürdürüyor. Özellikle Google arama sonuçları üzerinden bu belgelere ulaşmak mümkün.

2019'da Yeni Zelanda'da Brenton Tarrant'ın iki camide 51 kişiyi öldürdüğü saldırının ardından dünya çapında büyük bir şok yaşandı. Saldırının canlı yayınlanması ve bu yayının hızla yayılması, çevrimiçi platformların denetimi konusunu yeniden gündeme getirdi. Araştırmacı Matthew Feldman'a göre Facebook, yayının 24 saat içinde 1,5 milyon kopyasını kaldırdı.

Yeni Zelanda ve Avrupa, Tarrant'ın içeriklerini internetten temizlemek için Christchurch Call adlı özel bir organizasyon kurdu. Feldman, bu girişimin bir ölçüde başarılı olduğunu belirterek, canlı yayının artık bulunmasının çok zor olduğunu söylüyor. Ancak uzmanlar, platformların potansiyel terörist materyali engelleme veya kaldırma konusunda yetersiz kaldığını vurguluyor.

Feldman, "Saldırı için ayrıntılı talimatlar, kitlesel katliam görüntüleri ve açıkça neonazi içerikleri ile kışkırtmalar bulunabiliyor" diyor.

Platformlar arasında farklılıklar

TikTok'ta Tarrant'ın adını arayan kullanıcılar hiçbir sonuç alamıyor ve arama teriminin 'nefret içerikli davranış' ile ilişkilendirildiğine dair bir uyarı görüyor. Ancak aynı durum diğer saldırganlar için geçerli değil. 'Breivik' araması onlarca sonuç veriyor. Instagram'da ise Tarrant araması herhangi bir uyarı göstermiyor ve sonuçlar doğrudan görüntülenebiliyor.

Feldman, bu saldırganların çevrimiçi ortamda sıklıkla kahraman olarak yüceltildiğini belirterek, buna 'aziz kültürü' dendiğini söylüyor. "Instagram veya TikTok'taki bir videoyla ilgilenmeye başlıyorsunuz ve ardından manifestoyu arıyorsunuz" diye ekliyor.

Uzmanlar, bu manifestoların çevrimdışı hale getirilmesinin önemini vurguluyor. Feldman, "İnsanların tesadüfen bunlara rastlamasını önlemek, başkalarında potansiyel radikalleşmeyi engellemek için önemli" diyor.

Norveçli aşırı sağcı terörist Anders Breivik, 77 kişiyi öldürmüş ve eylemlerini açıkladığı 1500 sayfalık bir belge yayımlamıştı. Bu manifesto, diğer saldırganlar için ilham kaynağı olarak hizmet ediyor.

Nieuwsuur, Feldman'ın araştırmasında yer alan 15 saldırganın manifestolarını çevrimiçi ortamda aradı. TikTok'ta bir manifesto pasajı tam manifestoya bağlantı veren bir linkle birlikte bulundu, ancak iki gün sonra bu bağlantı kaldırıldı. Instagram'da ise farklı manifestolardan birçok pasaj yer alıyor; bazıları 2019'dan beri çevrimiçi.

Terrorist ve Çocuk Pornografik Materyal Otoritesi (ATKM) yetkilisi Arda Gerkens, eğitim veya gazetecilik amacıyla paylaşılan içeriklerin yasal olduğunu belirtiyor. Üç yıl önce kurulan ATKM, çevrimiçi terörist içeriği yasaklayan bir Avrupa yasası kapsamında faaliyet gösteriyor. Gerkens, "Yasa koyucu, ifade özgürlüğünü gereksiz yere kısıtlamamak için akademik ve gazetecilik ortamlarına istisnalar getirdi" diyor.

Ancak eğitim istisnasının sıkça kötüye kullanıldığı belirtiliyor. Gerkens, "Bunun eğitim olduğunu söylemek kolay. Bu yüzden içeriğin hangi bağlamda yerleştirildiğine bakıyoruz" diye ekliyor.

Google aramaları daha da fazla sonuç veriyor. Feldman'ın araştırmasındaki 15 saldırganın manifestoları için yapılan bir arama, ilk dört sonuçta bir pdf manifestosu sunuyor; bazen birden fazla kez. Nieuwsuur, yalnızca iki saldırgan için manifesto bulamadı.

ATKM, Google'a kaldırma emri gönderemeyeceğini çünkü arama motorunun yalnızca manifestolara bağlantı verdiğini açıklıyor. "Bu yasa dışı değil."

Google sözcüsü ise "Tüm arama motorları gibi Google da web'de açıkça mevcut olan içeriği indeksler. Sistemlerimizi, arama sorgusuyla ilgili yüksek kaliteli içerik gösterecek şekilde ayarlıyoruz" dedi. Sayfaların kaldırılması konusunda ise "tüm geçerli yasal kaldırma taleplerine uyuyoruz" ifadesini kullandı.

Ancak Feldman, Google'ın çok daha fazlasını yapması gerektiğini düşünüyor. "İnsanlar basit bir aramayla bu materyale rastlıyor. Google bunu kendi sorunu olarak görmüyor. Son derece sorumsuzca, çünkü terörist materyalin bu kadar kolay aranmasına izin veriyorlar" diyor.