Avrupa Adalet Divanı: Ukraynalıların sığınma başvuruları işleme alınmalı

Avrupa Adalet Divanı, Hollanda'da rafa kaldırılan 140 binden fazla Ukraynalının sığınma başvurusunun yeniden incelenmesi ve değerlendirilmesi gerektiğine karar verdi. Kararın sığınma zinciri üzerindeki baskıyı artırabileceği belirtiliyor. Hükümet de bir sorunla karşı karşıya olduğunu kabul ediyor.

Savaş nedeniyle Hollanda'ya gelen Ukraynalılar, Avrupa düzeyinde düzenlenen Geçici Koruma Yönergesi kapsamında koruma altına alınmıştı. Ancak Hollanda, bu korumadan yararlanmak isteyenlerin aynı zamanda sığınma başvurusu yapması şartını getirmiş, ardından bu başvurular otomatik olarak askıya alınmıştı. Avrupa Adalet Divanı geçen hafta, başvuruların bekletilmesinin hukuka aykırı olduğuna hükmetti.

Sığınma ve Göç Bakanı Van den Brink, "Ukraynalılar zaten koruma altında olduğu ve sayı çok yüksek olduğu için uzun süre başvuruları Hollanda'da işleme almamayı tercih ettik" dedi. "Divan şimdi açıkça bunun yapılması gerektiğini söylüyor."

Sığınma avukatı Wil Eikelboom ise geçici korumanın sığınma başvurusu yapılmasına bağlanmasının hatalı olduğunu belirterek, "Sonradan bakıldığında iyi bir fikir değildi, oldukça sakıncalıydı" ifadesini kullandı.

Radboud Üniversitesi Hukuk Sosyolojisi ve Göç Hukuku öğretim üyesi Ricky van Oers, diğer ülkelerde geçici koruma kapsamına giren kişilerden otomatik olarak sığınma başvurusu alınmadığını vurgulayarak, "Hollanda bu konuda gerçekten bir istisna" dedi.

Başvuru işlemleri ve kapasite sorunu

Ukraynalıların tüm başvurularının işleme alınması gerekiyor. Eikelboom, "IND'nin (Hollanda Göç ve Vatandaşlık Dairesi) bunu nasıl yapacağı belirsiz; aslında bunun için hiç kapasiteleri yok" değerlendirmesinde bulundu.

Bakan Van den Brink, Divan kararının sığınma sistemi üzerinde "kesinlikle ek baskı" oluşturacağını kabul etti. Ancak kararın kendilerine alan da bıraktığını savunan bakan, tüm Ukraynalıların başvurularını derhal işleme almak zorunda olmadığı yorumunu yapıyor. Van den Brink önce yeni gelenlerin başvurularını, ardından hâlihazırda bekleme listesinde bulunan 50 binden fazla kişinin başvurularını değerlendirmek, Ukraynalı grubun başvurularına ise daha sonra öncelik vermek istiyor.

Öğretim üyesi Van Oers, Avrupa Adalet Divanı kararında nüanslar bulunduğunu belirterek, "Bu kadar çok başvuru olduğu için Hollanda prosedürleri aşamalı olarak yürütebilir. Aileler gibi belirli gruplara öncelik verme kararı da alabilir" dedi. Ancak bakanın yaklaşımının ne kadar alan sağlayacağı belirsiz; çünkü her hâlükârda ek iş yükü doğacak.

Geçici korumanın sağladıklar ve belirsizlikler

Geçici koruma yönergesinin Ukraynalılara sağladığı avantajlar arasında derhal çalışma hakkı, barınma, tıbbi bakım ve çocuklar için eğitim yer alıyor. Ancak bu durum beraberinde belirsizlik de getiriyor.

Van Oers, "Ukraynalılar burada kalıcı bir geçicilik içinde yaşıyor" dedi. "Geçici koruma nedeniyle sürekli olarak bir hayat kurma perspektifi zayıf kalıyor. Oysa fiilen bir sığınma başvurusu da mevcut. Sığınma statüsü daha fazla güvence sağlar." Ukraynalıların geçici koruması şu anda Mart 2028'e kadar sürüyor. Sonrasında uzatılıp uzatılmayacağı ise belirsiz.

Vluchtelingenwerk'e göre Avrupa Adalet Divanı kararı birçok Ukraynalıya henüz ulaşmış değil. Kuruluş, "Ancak kuşkusuz daha fazla huzursuzluk ve belirsizliğe yol açacak. Şu anda Ukrayna'ya dönüş gerçekçi bir seçenek değil" açıklamasını yaptı.

Vluchtelingenwerk, Hollanda'daki Ukraynalılar için sürdürülebilir bir plan hazırlanmasını istiyor. Kuruluş, "Zaten çok şey yaşamış bu insanların durumlarının ne olacağını bilmeleri için oturma izinlerinin hızlı ve titiz bir şekilde değerlendirilmesi gerekiyor" dedi.

Hollanda'nın en yüksek idare mahkemesi, Avrupa Adalet Divanı'nın yanıtlarını değerlendirecek. Bunun ardından kararın pratikteki anlamı netleşecek. Hukukçulara göre Hollanda, kararı görmezden gelemeyecek.