Avrupa'da her yaz daha fazla doğal yangın bekleniyor

Hollanda haber ajansı NU.nl'nin aktardığına göre, 2026 yazında Avrupa'da hüküm süren sıcak hava dalgaları, rekor kuraklık ve doğal yangınlar, kıtanın birçok bölgesini etkiledi. Son aylarda toplam 500 bin hektardan fazla alan, yani yaklaşık 700 bin futbol sahası büyüklüğünde bir bölge kül oldu. Bu durum yalnızca insan ve hayvan yaşamını tehdit etmekle kalmıyor, aynı zamanda acil yardım ekiplerini zorluyor ve altyapıya büyük ekonomik zarar veriyor. Peki, bu tablo artık her yaz böyle mi olacak?

Doğadaki her yangın aslında bir sorun değil. Bazı ekosistemlerde yangın, ölü bitkileri temizleyip yeni bitki örtüsüne yer açarak doğal bir işlev görüyor. Ancak iklim değişikliğiyle birlikte doğal yangınlar daha büyük ve kontrol edilmesi daha güç hale geliyor. Küresel ısınma, “yangın havası” olarak bilinen; sıcak, kuru, düşük nemli ve rüzgârlı hava koşullarının sıklığını artırıyor. Bu da yangınların daha kolay başlamasına ve hızla yayılmasına neden oluyor.

Yanan alan üç katına çıkabilir

Bugün yayımlanan Global Change Biology dergisindeki bir araştırma, bu tabloyu doğruluyor. Potsdam İklim Etkisi Araştırma Enstitüsü'nden iklim araştırmacısı Maik Billing'in verdiği bilgiye göre, yüzyılın sonuna kadar Avrupa'da yıllık yanan alan neredeyse üç katına çıkabilir. Araştırmada iki iklim senaryosu karşılaştırıldı: Birincisi dünyanın kabaca Paris Anlaşması'na uyduğu, ikincisi ise küresel sıcaklığın 3 ila 4 derece arttığı bir senaryo. Her iki durumda da yanan alan artış gösteriyor. Düşük senaryoda yıllık yanan alan 1,8 milyon hektardan 2,6 milyon hektara çıkarken, yüksek senaryoda bu rakam 5,3 milyon hektara ulaşıyor.

Araştırmada ayrıca şu anda nispeten az doğal yangın görülen bölgelerin önümüzdeki yıllarda daha sık yangınla karşılaşacağı belirtiliyor. Billing, “Örneğin Almanya'nın batısı ve Hollanda” diyor.

Hollanda'da doğal yangın sayısının 2050 civarında büyük olasılıkla iki katına çıkacağını söyleyen Deltares'ten doğal yangın araştırmacısı Margreet van Marle, ayrıca birden fazla yangının aynı anda çıkma ihtimalinin artacağını vurguluyor. 't Harde ve Kuzey Limburg'daki bu yaz yaşanan yangınlar, iklim değişikliğinin etkilerinin artık gelecekte değil bugün olduğunu gösteriyor. Van Marle, “Geçen yıl böyle bir senaryoyu anlatmıştık, şimdi gerçekleşti” diyor.

Hollanda'da artan risk

İklim değişikliğinin yanı sıra, yoğun nüfuslu Hollanda'da toplumsal gelişmeler de yangın riskini artırıyor. Doğal alanlarda daha fazla rekreasyon ve yerleşim, hem yangın çıkma riskini hem de olası hasarları büyütüyor. Örneğin Veluwe bölgesi bu riskle karşı karşıya.

Öte yandan riski azaltacak önlemler de mevcut. Billing'e göre, doğal yangınları önleme, hızlı tespit ve müdahale için daha fazla bütçe ayrılması kritik önemde. Avrupa'nın bazı bölgelerinde bu sayede yanan alan son yıllarda azaldı. Ayrıca doğa ve peyzaj yönetimi büyük fark yaratıyor. Sık yangın çıkan ormanlarda kuru ot, çalı ve yapraklardan oluşan “yanıcı madde”nin temizlenmesi, yangının yayılmasını sınırlandırmada etkili olabilir.

Bireyler, doğada ateşle daha dikkatli olabilir ve olası bir yangına hazırlıklı olabilir. Van Marle, “Yangın riski olan bir bölgeye gidiyorsanız, önceden yangın çıkarsa ne yapacağınızı düşünün. Siz sorun yaşamazsanız, acil yardım ekipleri başkalarına yardım etmekte serbest olur” diyor.

Van Marle, çözümün bir parçasının da Hollanda'nın nasıl inşa edildiğinde yattığını düşünüyor. Nerede yaşadığımız, çalıştığımız ve hareket ettiğimiz konusundaki seçimlerde doğal yangın riskinin hesaba katılması gerekiyor. Konut alanları, altyapı ve doğal bölgelerin planlanmasında bu risk göz önünde bulundurulmalı.

Uzmanlar, iklim politikasının vazgeçilmez olduğunu belirtiyor. Alınacak önlemler doğal yangınların etkilerini en aza indirebilir, ancak küresel ısınma şiddetli devam ederse doğal yangınlar yazlarımızın giderek daha büyük bir parçası haline gelecek.