Aztek el yazması 128 yıl sonra geçici olarak Meksika'da

Meksika, 16. yüzyıldan kalma ve uzun süredir Fransa'da bulunan bir Aztek el yazmasını geçici olarak geri aldı. Codex Azcatitlan adlı el yazması, 1898'den bu yana Fransa Ulusal Kütüphanesi'nin koleksiyonunda yer alıyor. Eser, iki ülke arasındaki diplomatik ilişkilerin 200. yılı dolayısıyla Meksika'ya ödünç verildi.

El yazması, Azteklerin başkentleri Tenochtitlan'ın (bugünkü Mexico City) kuruluşunu anlatıyor. Ayrıca 1519-1521 yılları arasındaki İspanyol fethi de belgede yer alıyor. Bu fetih sırasında İspanyollar Aztekleri egemenlikleri altına almış ve Hristiyanlığa geçmeye zorlamıştı. Codex Azcatitlan, Aztek tarihinin en önemli kaynak eserlerinden biri olarak kabul ediliyor. El yazmasında hem Latince hem de Azteklerin kullandığı semboller bulunuyor.

Aztekler mi, Mexica mı?

"Aztekler" ifadesi, eskiden Orta Amerika'da yaşayan bir topluluk için kullanılan genel bir tanım. Bazen bu terimle yalnızca başkentte ve çevresinde yaşayan insanlar kastediliyor. Bu topluluk için daha kesin bir terim de var: Mexica. "Aztek" terimi, 19. yüzyılda bir kâşifin bu kelimeyi kullanmaya başlamasıyla Avrupa'da yaygınlaştı. Mexica halkı bu terimi kendilerini tanımlamak için kullanmıyordu, ancak mitolojilerinde yer veriyordu. Mitolojilerinde, daha sonraki başkentlerine gitmeden önce bir zamanlar anavatanları Aztlan'dan ayrıldıklarını anlatıyorlardı. Mexico adı da Mexica'dan geliyor.

Eserin geçici olarak geri dönüşü, Azteklerin ya da Mexicaların torunları için büyük önem taşıyor. Mexica temsilcisi Maria Eugenia Castañeda, "Bu, moralimizi, geleneklerimizi, kültürümüzü ve kim olduğumuza dair bilincimizi güçlendiriyor" dedi. Eser şu anda geçici olarak sergileniyor olsa da Meksika, kalıcı iade için yıllardır çağrıda bulunuyor. Fransa şu ana kadar bu talebe olumlu yanıt vermedi.

Eserin Avrupa'ya nasıl geldiği belirsiz

El yazması, 19. yüzyılın sonlarında bir Avrupalının eseri Fransız Ulusal Kütüphanesi'ne bağışlamasıyla Fransa'ya ulaştı. Kitabın Avrupa'ya tam olarak nasıl geldiği ise belgelerde net biçimde yer almıyor. Codex, aralık ayına kadar Mexico City'deki Ulusal Antropoloji Müzesi'nde görülebilecek. Meksika da karşılık olarak Fransa'ya bir eser ödünç veriyor: Mexicaların anavatanlarından yeni başkentlerine yaptıkları yolculuğu gösteren benzer bir el yazması olan Codex Boturini.