Bakan: Öğrenim kredisi faizinin sınırlanması riskli ve pahalı

Öğrenim kredilerinde faizin en fazla yüzde 2,5 ile sınırlandırılması hem riskli hem de pahalı. Eğitim Bakanı Letschert (D66), konuya ilişkin olarak Temsilciler Meclisi'ne (Tweede Kamer) yazdığı mektupta bu sonuca vardı. Bakan, plandan dolayı üzgün olduğunu belirtirken, uygulamanın düşünülenden çok daha maliyetli olacağını kaydetti. Koalisyon ortakları bu iş için 40 milyon euro ayırmıştı; ancak hesaplamalar maliyetin en az dört katına çıkacağını gösteriyor. Bu durumun eğitim bütçesinin geri kalanını ve devlet hazinesini olumsuz etkileyeceği belirtiliyor. Bakan Letschert, konuyu en kısa sürede meclisle görüşmek istediğini ifade etti.

Faiz oranı yüzde 2,5'i aştı

Öğrenciler, eğitim masraflarını karşılamak için hükümetten kredi çekiyor ve çoğu mezuniyet sonrasında bu borcu faiziyle geri ödüyor. Faiz oranı uzun süre yüzde 0 seviyesindeydi, ancak son yıllarda artış gösterdi. Bu nedenle eski ve mevcut öğrencilerin geri ödemek zorunda olduğu tutar hızla yükselebiliyor. Bu nedenle D66, VVD ve CDA koalisyon anlaşmasında yüzde 2,5'lik bir faiz üst sınırı belirleme kararı almıştı ve bunun için 40 milyon euro kaynak ayrılmıştı. Koalisyon partileri, sık sık sanıldığının aksine, bu düzenlemeyi yalnızca mevcut öğrenci nesli için getirmeyi planlıyordu. Yıllarca öğrenim hibesi alamayan ve 'şanssız nesil' olarak anılan eski öğrenciler ise kapsam dışında kalacaktı.

Ekim ayının başında öğrenim kredisi faizi yeniden artırıldı; yüz binlerce öğrenci için bir puanlık artışla yüzde 3,28'e yükseldi. Böylece faiz oranı birçok mevcut ve eski öğrenci için koalisyon partilerinin arzu ettiği seviyenin üzerine çıkmış oldu. Bakan Letschert, öğrencilerin endişelerini anladığını söylemekle birlikte, ayrılan bütçeyle faiz üst sınırı planının hayata geçirilemeyeceğini belirtiyor. Geçmişte de faiz artışları sık sık protestolara yol açmıştı.

Faiz üst sınırı planının devlet hazinesi için büyük risk taşıdığı, bakanlık tarafından yıllardır biliniyor. 2023 yılında dönemin Eğitim Bakanı Dijkgraaf, böyle bir sınırın Eğitim Bakanlığı'nı tamamen 'kurutsbileceği' uyarısında bulunmuştu. Şöyle ki, hükümet öğrenim kredilerini finanse edebilmek için kendisi de borçlanmak zorunda. Bu borçlanmanın faizi hızla yükselirse, bakanlığın aradaki farkı kendi bütçesinden karşılaması gerekiyor. Bu fark yılda kolayca on milyonlarca euroya ulaşabiliyor. Ayrıca öğrencilerin faiz üst sınırı olduğunda ihtiyaçlarından çok daha fazla kredi çekmesi de muhtemel. Ellerinde kalan parayı bankada veya başka yatırım araçlarında daha yüksek faizle değerlendirebilirler. Bakanlık bu riski, üst sınırı yalnızca mevcut öğrenci nesli için uygulayarak azaltabilir. Ancak Eğitim Bakanlığı'na göre bunu uygulamak zor; çünkü kredi kurumu DUO'nun farklı öğrenci nesilleri arasında ayrım yapması gerekecek.

Bir milyondan fazla kişinin öğrenim borcu var

Hollanda İstatistik Kurumu (CBS) verilerine göre şu anda bir milyondan fazla eski öğrencinin öğrenim borcu bulunuyor. Ayrıca 400 bin kişi hâlâ eğitimine devam ediyor ve öğrenim borcu var. Toplam öğrenim borcu miktarı yaklaşık 28 milyar euro. 145 bin kişinin borcu 50 bin euroyu aşıyor.

Önceki uyarılara rağmen mevcut koalisyon partileri faiz üst sınırı planını anlaşmalarına dahil etti. Öğrenci örgütleri koalisyonu bu sözü tutmaya çağırıyor ve öğrencileri imza kampanyasına katılmaya davet ediyor. Özellikle kredi sisteminde eğitim gören eski öğrenciler arasında öfke büyük. Dönemin bakanı Bussemaker, kredi sistemini uygulamaya koyduğunda öğrencilerin borçlanma korkusu yaşamaması gerektiğini söylemişti. Ancak şimdi yüksek borcun onlar için sonuçlarının düşünülenden daha ağır olduğu ortaya çıkıyor. Öğrenim kredisi faizi yine de diğer (ticari) kredilere göre her zaman çok daha düşük. Geri ödeme kuralları da esnek: geliri olmayan veya çok az olan kişilerin geri ödeme yapması gerekmiyor. Öğrenciler geri ödemeyi geçici olarak da durdurabiliyor.