Belçikalı fizikçi Halzen, nötrino çalışmasıyla Nobel Fizik Ödülü'nü kazandı

Bu yılki Nobel Fizik Ödülü, evrendeki nötrinolar üzerine yaptığı çalışmalarla Belçikalı bilim insanı Francis Halzen'e verildi. 82 yaşındaki Halzen'in ödülü tek başına alması alışılmadık bir durum. Nobel ödülleri genellikle iki ya da üç bilim insanı arasında paylaştırılıyor.

İsveç Nobel Komitesi, nötrinoları "evrenden gelen hayalet haberciler" olarak tanımlıyor.

Duyuruyu bir kadın profesör yaptı

Ödülün açıklanması da dikkat çeken bir başka ayrıntı barındırıyordu. Açıklamayı, Batı Flandreli profesör Ellen Moons yaptı. Moons, bu duyuruyu gerçekleştiren ilk kadın oldu. 1 Ocak'tan bu yana Kraliyet İsveç Bilimler Akademisi'nin genel sekreterliğini yürüten Moons, kimya ve ekonomi dallarındaki Nobel ödüllerinin açıklamalarını da yapacak.

Nötrinolar maddeyi neredeyse hiç etkilemeden geçiyor

Nötrinolar, yıldızların patlaması ve aşırı kütleli kara deliklerin oluşması sırasında ortaya çıkabiliyor. Bu temel parçacıklar son derece küçük: elektrik yükleri yok ve kütleleri neredeyse sıfır.

Her saniye milyarlarca nötrino, hiçbir engelle karşılaşmadan bedenimizin ve dünyanın içinden geçip gidiyor. Manyetik alanlar dahi bu parçacıkları saptıramıyor.

Bu özellikleri nedeniyle nötrinoları yakalamak ve incelemek çok güç. Bir detektörün içinden geçerken zaman zaman çok küçük bir ışık parlaması görülebiliyor. Son derece hassas sensörler bu parlamayı tespit edebiliyor.

Halzen, IceCube adlı ilk sensörü geliştirdi. Güney Kutbu'nda, buzun yaklaşık 2 kilometre altına kurulan sensör 2011'de devreye alındı ve 2013'te ilk nötrinoları tespit etti. Bu tarihten bu yana dört sensör daha kullanıma girdi. Hollanda, Akdeniz'in tabanına yerleştirilen bu sensörlerden birinde yakından yer alıyor.