Bellek çipi kıtlığı telefon ve dizüstü fiyatlarını artırıyor

Yapay zeka uygulamalarına artan talep, bellek çipi (RAM) üretimini olumsuz etkiliyor. Bu kıtlık, telefon ve dizüstü bilgisayar gibi tüketici ürünlerinde fiyatları yükseltirken teslimatları da azaltıyor. ING teknoloji analisti Jan Frederik Slijkerman'a göre RAM pazarındaki darlık 2028'e kadar devam edecek.

Kıtlığın etkisi satış rakamlarına yansıdı. Geçen yıl üreticiler önemli ölçüde daha az telefon teslim etti. Analiz şirketi Counterpoint, teslimatlarda yüzde 20 düşüş olduğunu belirtiyor. Son on dört yılın hiçbir çeyreğinde bu kadar az telefon teslim edilmemişti.

Bilgisayar ve dizüstü piyasasında da teslimat ve satışlarda gerileme var. Piyasa analisti IDC'nin verilerine göre dünya genelinde son üç ayda 62,7 milyon bilgisayar teslim edildi. Geçen yılın aynı döneminde bu sayı 78,5 milyondu. Bu da yüzde 20'lık bir düşüşe işaret ediyor.

Çipler yapay zeka veri merkezlerine gidiyor

Üretilen çiplerin büyük bölümü Meta, Google ve OpenAI gibi yapay zeka şirketlerine satılıyor. Bu şirketler çipleri veri merkezlerindeki sunucuları çalıştırmak için kullanıyor ve bunun için yüksek bedeller ödemeye hazır.

Slijkerman, yapay zeka modellerinin büyük veri kümelerini işleyebilmek için yoğun hesaplama gücüne ve fazla miktarda çalışma belleğine (RAM) ihtiyaç duyduğunu belirtiyor. Analiste göre RAM üreticilerinin üretim kapasitesini değiştirmesi kıtlığı daha da artırıyor. Firmalar artık daha az eski ve ucuz çip, buna karşılık yapay zeka uygulamalarına daha uygun yeni çipler üretiyor. Slijkerman, RAM pazarındaki darlığın 2028'e kadar süreceğini öngörüyor.

RAM kıtlığı geçen yıl başladı ve çözüme ilişkin tahminler giderek öteleniyor. IDC daha önce kıtlığın 2027'nin sonlarına kadar süreceğini açıklamıştı. Güney Koreli çip üreticisi SK hynix ise darlığın 2030'a kadar devam etmesini bekliyor.

Kıtlık nedeniyle önceki dönemlere kıyasla daha az tüketici ürünü üretiliyor ve fiyatlar yüksek seyrediyor. Slijkerman, "Aslında bellek çipi bulunan tüm ürünler pahalandı. Özellikle akıllı telefonlar ve dizüstü bilgisayarlar" diyor.

Analiste göre bu durum tüketicilerin telefonlarını daha uzun süre kullanmasına yol açıyor. "Ya da yenilenmiş bir ürünü tercih ediyorlar" diye ekliyor.

Yeni ürünlere, önceki modellerine kıyasla neredeyse hiç ek çalışma belleği konmuyor. Oysa normalde yeni modeller daha fazla bellekle piyasaya çıkıyor. Dizüstü bilgisayar ve telefonlarda fazla bellek, aynı anda çok sayıda program açıkken cihazın akıcı çalışmasına yardımcı oluyor.

Üreticiler bellek kıtlığına rağmen pahalı üst modelleri piyasaya sürmeye devam ediyor. Apple bu yıl ilk katlanabilir telefonunu 2.339 euro fiyatla satışa sundu. Slijkerman, Apple ve Samsung gibi premium markaların takas programlarıyla daha pahalı cihazları geniş bir kitleye ulaştırabildiğini söylüyor. Ona göre bu şirketlerin yüksek maliyetleri karşılayacak daha fazla kâr marjı var.