Berlin'de sol koalisyon kuruluyor, Merz engellemeye çalışıyor

Berlin'de büyük olasılıkla sol bir koalisyon iktidara gelecek. Seçimlerin galibi Die Linke (Sol Parti), bu hafta sonu Yeşiller ve SPD ile geçici bir anlaşmaya vardı. Partilerin üst yönetimleri dün akşam öneriye yeşil ışık yaktı. Anlaşma, büyük emlak şirketlerinin kamulaştırılmasını da kapsıyor. Böylece Elif Eralp'ın Berlin belediye başkanı olmasının önü yolda açılmış durumda. Eralp, bu göreve gelecek ilk göçmen kökenli kadın ve aynı zamanda bu makamdaki ilk Die Linke'li siyasetçi olacak.

Sol bir kent yönetimine muhalefet güçlü. Başbakan Merz de Berlin'de sol bir yönetimin önlenmesini istiyor. Die Linke, antisemitizm suçlamaları nedeniyle ağır eleştiri altında. Eleştirilerin başında İsrail'e yönelik tutum geliyor; birçok Alman partisi bunu Yahudi düşmanlığıyla bir tutuyor.

Hollanda'da büyümüş olan Hristiyan Demokrat Birlik (CDU) Eğitim Bakanı Karin Prien, "Eralp belediye başkanı olursa Yahudiler Berlin'de artık güvende olmaz" dedi. Eralp, antisemitizm şüphesinin tek başına ne kadar zarar verici olduğunu biliyor. Bu nedenle Berlin'deki Yahudilerin yaşamını koruyacağını defalarca yineliyor.

Parti içi tartışma ve emlak planı

Hamas'ın 7 Ekim 2023 saldırılarını kınamayan ve İsrail'in var olma hakkını reddeden radikal üyeler, örneğin Hannah Bruns, partiden ihraç ediliyor. Koalisyon kurmakta olan partiler, İsrail'in var olma hakkını tanıyan bir açıklama imzaladı. Bu, Die Linke içinde bölünmeye yol açtı. Milletvekili Vanessa Emde, "Devletlerin var olma hakkı yoktur, insanların vardır" dedi. Parti yönetimi, üyenin ihraç edilip edilmeyeceğine bugün karar verecek.

Ayrıca Die Linke'ye Berlin'deki organize suç örgütleriyle bağlantı iddiaları yöneltiliyor. Ünlü Rimmo suç örgütünün üyeleri, Neukölln semtindeki bir Linke seçim şölenine katıldı, ancak akşam boyunca dışarı çıkarıldı. Bu semtten bir Federal Meclis üyesi, bir Rimmo üyesine dostane mesajlar gönderdi. Bu siyasetçi de devre dışı bırakıldı.

Eralp için işler zor. Die Linke, seçimleri Filistin yanlısı tutumu nedeniyle de kazandı. Ancak parti, en önemli dosyayı, yani konut politikasında radikal bir dönüşü elde etmek için bu konuda taviz vermeye hazır. Üç partinin en büyük beş emlak şirketini kamulaştırma konusunda anlaştığı görülüyor. En fazla 16 milyar euroluk bir krediyle 160 bin konutun eyalet yönetimine geçirilmesi ve kira artışlarının durdurulması hedefleniyor. Daha küçük ev sahiplerine de sıkı kurallar getirilecek.

CDU/CSU'nun tepkisi

CDU/CSU, Bild ve Welt gibi sağcı medyanın desteğiyle sol bir yönetimi engellemek için her şeyi deniyor. CSU lideri Söder, komünizmin geri dönüşünden söz ediyor ve diğer eyalet başbakanları gibi Berlin'in finansmanını durdurmak istiyor. CDU gençlik kolları, normalde AfD'ye karşı kullanılan "Nie wieder ist jetzt" (Artık asla, şimdi) sloganıyla kampanya yürütüyor. Partiler özellikle SPD ve Yeşiller'e Die Linke ile birlikte hareket etmemeleri için baskı yapıyor.

Şansölye Merz, geçen hafta SPD'ye doğrudan çağrıda bulunarak "Bunu durdurun" dedi ve bu hafta sonu çağrısını yineledi. Bir başbakanın yerel bir hükümet kurma sürecine bu şekilde müdahalesi ve kendi koalisyon ortağına baskı yapması uygun görülmüyor. Ülke genelindeki SPD içinde de eleştiriler artıyor. En az yirmi Federal Meclis üyesi, bir açıklamayla Berlin'deki koalisyon oluşumuna karşı çıktı. Grup başkanı Miersch, Die Linke'ye dair "ciddi şüpheleri" olduğunu söyledi. Yeşiller'de de bazı tanınmış isimler Berlin'deki Linke ile işbirliğine karşı çıkıyor.

Bazıları ise CDU'nun kendisi giderek daha fazla yerel düzeyde sağ radikal AfD ile işbirliği yaparken bu konuda bu kadar net konuşmasını eleştiriyor. Örneğin Heidenau'da CDU ve AfD kısa süre önce Holokost anma taşlarının (Stolpersteine) yasaklanması yönünde oy kullandı. Saksonya-Anhalt'ta da birçok CDU'lu büyük olasılıkla bir AfD'liyi meclis başkanı olarak destekledi.

CDU/CSU için başka bir endişe daha var: Linke, Yeşiller ve SPD'den oluşan başarılı bir koalisyon, gelecekteki bir ülke hükümeti için örnek oluşturabilir. CDU/CSU'nun anketlerde gerilemesiyle böyle bir sol seçenek giderek daha olası hale geliyor. Mecklenburg-Vorpommern'de popüler SPD'li Manuela Schwesig halihazırda böyle bir sol koalisyon kuruyor. Schwesig, geleceğin SPD lideri ve başbakan adayı olarak görülüyor.

Berlin'deki koalisyon oluşumu, zaten iç gerilimler ve güvensizlikle boğuşan ülke koalisyonu üzerindeki baskıyı artırıyor. Aynı zamanda Berlin'de istikrarlı bir alternatif de yok. CDU, Yeşiller ve SPD'den oluşan bir koalisyon küçük bir çoğunluğa sahip olsa da Yeşiller'in solcu siyasetçileri bu seçeneği dışlıyor. Federal hükümet başkentte sol bir yönetimi engelleyemezse, eyalet yönetimini aktif olarak kilitleyebilir. Federal yasalar, örneğin kamulaştırma planını ve planlanan daha cömert iltica yasasını yasaklayabilir. Başkent ile hükümet arasında yıllara yayılan bir çatışma riski var.