Bilim hibelerinde başarı oranı rekor düşüşte: yapay zeka etkisi

Bilimsel araştırma hibesi sağlayan kurumlara başvuru sayısı hızla artıyor. Bunun bir nedeni, yapay zekanın hazır ve düzgün metinli proje önerileri oluşturmayı kolaylaştırması. Mevcut hibe sayısı sabit kaldığı için başvurulardaki bu artış başarı oranlarını keskin biçimde düşürüyor. Konuya ilişkin değerlendirmede bulunan uzmanlar, sistemin bu haliyle sürdürülemez hale geldiğini belirtiyor.

Örnek olarak Avrupa Araştırma Konseyi'nin (European Research Council) 2027 Başlangıç Hibesi'ne 7.710 erken kariyer araştırmacısı başvurdu. Bunlardan yalnızca 373'ü fon alacak. Bu da başarı oranını yüzde 5'in altına indiriyor. AB'nin Marie Curie programına bu yıl 21.627 başvuru yapıldı; bu sayı geçen yıla göre yaklaşık yüzde 27 daha fazla.

NWO'da başarı oranı yüzde 10'un altına inebilir

Hollanda'nın bilimsel araştırma fonu NWO'nun (Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek) bir sözcüsü, hibe alma başarı oranının düştüğünü söyledi. Sözcü, hedeflerinin yüzde 20 ila 25 arasında bir kabul oranı olduğunu belirterek, aksi halde çok sayıda bilim insanının bu kadar zaman alıcı bir başvuruyla boşuna uğraşacağını ifade etti. Sözcü, yakında bir hibe için başarı oranının yüzde 10'un altına düştüğünü duyurmak zorunda kalabileceklerini de ekledi. Ancak hangi programın kastedildiğini söylemedi.

Radboud Üniversitesi'nde bilimsel sistemi inceleyen araştırmacı Serge Horbach, bu durumun kısmen yapay zekanın yükselişinden kaynaklandığını söylüyor. Son yıllarda bilimsel dergilere ve konferanslara tamamen ya da kısmen yapay zeka ile yazılmış çok sayıda başvuru geldiği belirtiliyor. Benzer bir durum artık araştırma hibelerinde de yaşanıyor.

Horbach, Flaman bilimsel hibe kuruluşu FWO için düzenli olarak başvuruları değerlendiriyor. FWO'da da benzer bir artış gördüklerini söyleyen Horbach, başvuruların kalitesinin de eskisinden farklı olduğunu ifade ediyor. Daha önce içeriğe ya da dile yeterince özen gösterilmemiş başvurularla karşılaştıklarını, bunların kolayca ayıklanabildiğini belirten Horbach, şimdi neredeyse her şeyin düzgün ve özenli göründüğünü söylüyor.

Düzgün görünen başvurular mülakatta sınıfta kalıyor

Ancak bu düzgün görünüm, inceleme aşamasında çoğu zaman dağılıyor. Horbach, mülakata çağrılan bazı araştırmacıların yetersiz kaldığını belirtiyor. Bu kişilerin araştırmalarını nasıl yürüteceklerini düzgün biçimde açıklayamadığını söyleyen Horbach, bu adayların daha güçlü bir başvuruya gitmesi gereken mülakat kontenjanını doldurduğunu ifade ediyor.