BM raporu: 1,5 derece sınırının aşılması kaçınılmaz

Birleşmiş Milletler'in yıllık raporuna göre, dünyanın 1,5 dereceden fazla ısınması artık kaçınılmaz. Raporda, bu eşiğin aşılması iklim değişikliğiyle mücadelenin ne kadar zorlu olduğunu gösteriyor. Sınırın altında kalınamamasının birden fazla nedeni var. İnsanların son yıllarda petrol, kömür ve doğal gaz kullanımını azaltması gerekirdi. Bu yakıtların yakılmasıyla açığa çıkan sera gazları dünyayı ısıtıyor. Ancak pratikte bunun tam tersi yaşandı.

Rapora katkıda bulunan Planbureau voor de Leefomgeving (Hollanda Çevre Değerlendirme Ajansı) ve Vrije Universiteit araştırmacısı Michel den Elzen, "Emisyonlar artmaya devam etti ve birkaç yıl daha kaybettik" dedi.

Hedefe ulaşmayı imkânsız kılan tek neden bu değil. ABD, Başkan Trump döneminde iklim politikalarının neredeyse tamamını iptal etti. Diğer ülkelerin yeni iklim planlarının emisyonları ancak sınırlı ölçüde düşürdüğü görüldü.

Yaklaşık on yıl önce Paris'te neredeyse tüm ülkeler, ısınmayı 2 derecenin oldukça altında, tercihen 1,5 derecenin altında tutmayı kararlaştırmıştı. Son yıllarda giderek daha az uzman bu son hedefin hâlâ mümkün olduğuna inanıyordu.

BM de kabul etti: sınır aşılacak

Bu sonbaharda Birleşmiş Milletler de dünyanın 1,5 dereceyi aşacağını kabul etti. BM bunu eylül ayında ve şimdi iklim değişikliğiyle mücadelede ilerlemeye ilişkin yıllık raporda yeniden yazdı. Ülkeler bu konuyu kasım ayında Türkiye'nin Antalya kentindeki iklim zirvesinde görüşecek.

BM'ye göre artık ulaşılabilecek en yüksek hedef, aşımı mümkün olduğunca sınırlı ve kısa tutmak. Bunun için radikal adımlar gerekiyor. İnsanların sadece kömür, doğal gaz ve petrol kullanımını azaltması yetmiyor. Çünkü insanlar emisyonu tamamen durdursa bile atmosferde öncekine göre daha fazla sera gazı bulunuyor. Dünyayı soğutmak ve ısınmayı yeniden 1,5 derecenin altına indirmek için bu gazların bir kısmının atmosferden çekilmesi gerekiyor.

Den Elzen, "Bu, CO2 depolama teknolojisiyle veya daha fazla ağaçlandırmayla mümkün" dedi. Teknik olarak mümkün, ancak çok büyük ölçekte yapılması gerekir. Ya çok geniş araziler ağaçlandırılmalı ya da çok sayıda 'CO2 süpürgesi' gerekli. Bunun için toplumsal destek, alan ve para bulunup bulunamayacağı ise belirsiz.

1,5 derece hedefi nereden çıktı?

Pasifik Okyanusu'ndaki bir grup ada ülkesi, 2009'da Kopenhag iklim zirvesinde küresel ısınmayı 1,5 derecenin altında tutma hedefini ortaya attı. Deniz seviyesinin ciddi şekilde yükselmesi, bu alçak ülkelerin varlığını tehdit ediyordu; bu nedenle iklim değişikliğine karşı daha fazla eylem istediler. Kopenhag zirvesi başarısızlıkla sonuçlandı. Ancak altı yıl sonra neredeyse tüm ülkeler Paris'te ısınmayı 2 derecenin oldukça altında ve tercihen 1,5 derecenin altında tutmayı kabul etti. O zaman da ulaşılabilirliğine dair şüpheler vardı.

Paris zirvesi, 1,5 ve 2 derece ısınma arasındaki sonuç farklarının araştırılmasını istedi. Üç yıl sonra iklim paneli IPCC sonuçları yayımladı. Buna göre önemli farklar var. Örneğin 1,5 derecede mercan resiflerinin bir kısmı korunurken, daha fazla ısınmada neredeyse tamamen yok oluyor. 1,5 derecenin altında kalınması deniz seviyesi yükselmesini ve insanlar için de tehlikeli olabilecek aşırı sıcaklık olasılığını sınırlıyor.

Aşımı sınırlı tutmak için de zaman daralıyor. Den Elzen, "Bu senaryolardan da vazgeçmek zorunda kalma ihtimalimiz var" dedi. Emisyonlar önümüzdeki yıllarda artarsa veya yüksek kalırsa, küresel ısınma daha da artacak ve 1,5 derecenin üzerinde daha uzun süre kalacak. "Ya şimdi ya hiç."

2 derecenin altında kalmak için ülkelerin önümüzdeki yıllarda tüm güçlerini ortaya koyması gerekiyor. Mevcut politikalarla dünya daha fazla ısınma yolunda. Birçok ülke emisyonlarını sıfıra indirme sözü verdi, ancak bunun nasıl yapılacağına dair somut planlar çoğu zaman eksik. Rüzgâr ve güneş enerjisi araştırmacıların beklediğinden daha hızlı büyüdü. Elektrikli otomobiller ve bataryalar gibi kullanımda CO2 salmayan teknolojiler de öyle. Den Elzen, "Bu gerçekten beklenenden hızlı gidiyor" dedi. Ancak şimdiye kadar petrol, kömür ve gaz kullanımını düşürmeye yetmedi.