BM raporu: Ülkelerin iklim planları 1,5 derece hedefinde yetersiz

Birleşmiş Milletler Çevre Programı'nın (UNEP) açıkladığı yeni iklim raporuna göre dünyada sera gazı emisyonları henüz zirveye ulaşmadı. Ormansızlaşma yeterince hızlı azalmıyor, fosil yakıtlar da iklim değişikliğini yavaşlatacak ölçüde denetlenmiyor. Her yıl yayımlanan rapor, ülkelerin planlarının Paris Anlaşması'ndaki hedeflerle ne kadar örtüştüğünü değerlendiriyor.

Paris Anlaşması'nın en önemli hedefi olan ısınmayı 1,5 dereceyle sınırlama hedefine artık ulaşılamayacağı daha önce de ortaya çıkmıştı. İklim politikaları çok yavaş ilerliyor ve sıcaklık artışı hız kesmiyor. Raporun öngörüleri, dünyanın şu anda yaklaşık 3 derecelik bir ısınmaya doğru gittiğini gösteriyor. Bu, geçen yılki tahminden daha kötü bir tablo.

ABD'nin anlaşmadan çekilmesi tabloyu ağırlaştırdı

Bu kötüleşmede en büyük pay, Başkan Donald Trump yönetimindeki ABD'nin Paris Anlaşması'ndan çekilmesi. Diğer ülkelerin yeni planları, dünyanın en büyük ikinci emisyon kaynağının ayrılmasının yarattığı boşluğu kapatmaya yetmiyor. Güncellenen tarihsel veriler de karamsar öngörülere katkı yapıyor.

1,5 derece sınırının geçici olarak aşılması artık kaçınılmaz görünüyor. Bu nedenle odak, aşımın boyutunu ve süresini mümkün olduğunca sınırlamaya kaymış durumda. Isınma bu eşiğin ne kadar üzerine çıkarsa ve bu durum ne kadar uzun sürerse, dünya genelindeki sonuçlar o kadar ağır olacak. Bu nedenle 1,5 derece, iklim tartışmalarında sıkça başvurulan bir sınır olarak öne çıkıyor.

Rapor, iklim politikalarının işe yaradığını da gösteriyor: Birçok ülke bu sayede emisyonlarını düşürdü. Ancak ülkelerin daha hızlı hareket etmesi gerektiği de ortaya çıkıyor. En hırslı senaryoda ısınma bu yüzyılın ortasında 1,7 ila 1,8 derecede zirve yapıyor. Bunun mümkün olması için ek ve iddialı önlemler gerekiyor. Bu kapsamda emisyonların 2030'da 2025'e göre yüzde 18, 2035'te yüzde 45 ve 2040'ta yüzde 69 azalması gerekiyor.

Eşiğin aşılmasının ardından gezegenin yeniden 1,5 dereceye dönmesi teorik olarak mümkün. Bunun için ağaç dikmek ve atmosferden büyük miktarlarda CO2 çeken tesisler kullanmak gibi yöntemler gündeme geliyor. Ancak bu teknoloji tartışmalı ve henüz geleceğe ait bir yöntem olarak değerlendiriliyor.

Guterres: Her derecenin kesri önemli

BM Genel Sekreteri António Guterres, bunun dünyanın iklim mücadelesinden vazgeçmesi anlamına gelmediğini vurguluyor. Ona göre raporun sonuçları tüm ülkeleri harekete geçmeye itmeli ve zengin ülkeler öncülük etmeli. Guterres, önceki dönemlere kıyasla umut için daha fazla neden bulunduğunu belirtiyor. Temiz enerji beklenenden üç kat, güneş enerjisi ise yedi kat daha hızlı büyüyor. Ayrıca temiz enerji artık fosil yakıtlardan daha ucuz. Guterres, "Artık mazeretimiz yok" diyor ve "Her derecenin kesri önemli" ifadesini kullanıyor.

Raporun yazarlarına göre en büyük kazanım, enerji arzında kömürden vazgeçilmesi ve petrol ile gazın azaltılmasında elde edilebilir. Bu, atmosferi ısıtan CO2 ve metan emisyonlarının daha hızlı düşmesini sağlar. Sera gazları özellikle petrol, kömür ve gazın çıkarılması ile yakılması sırasında ve hayvancılıkta açığa çıkıyor. Guterres bu nedenle ülkeleri fosil yakıtları azaltma planları hazırlamaya çağırıyor. Bu yıl Fransa, Hollanda ve Almanya böyle birer plan sundu; planların somutluk düzeyi ülkeden ülkeye değişiyor.

Öte yandan ülkelerin vatandaşlarını iklim felaketlerine karşı daha iyi koruması gerekiyor. Bu felaketler şimdiden can ve ekosistem kaybına yol açıyor. Avrupa ülkelerindeki rekor sıcaklıklar, Endonezya'daki büyük yangınlar ve Nepal'deki sel bunlara örnek. Bu tür olaylar daha sık yaşanıyor ve küresel ısınma 1,5 derecenin üzerine çıktıkça daha da şiddetleniyor.

Raporun 31. iklim zirvesinin hemen öncesinde yayımlanması tesadüf değil. Bu yıl tüm ülkeler Türkiye'nin Antalya kentinde bir araya gelecek ve UNEP raporunun zirvede önemli bir konu olması bekleniyor.