Bombalı ihbarlar Avrupa'da uçuşları nasıl etkiliyor?

Avrupa'da bu hafta üç ayrı bombalı ihbar dalgası yaşandı. En az on uçak bu ihbarlarla karşılaştı. Bunlardan biri de KLM'nin Prag-Amsterdam seferiydi. Bilindiği kadarıyla hiçbir uçakta bomba bulunmadı ve kimse yaralanmadı. İhbarların öncelikle sivil havacılığı bozmak amacıyla yapıldığı değerlendiriliyor.

Toplam uçuş trafiği üzerindeki etkisi sınırlı kaldı. Avrupa hava trafik kontrol kurumu Eurocontrol, perşembe günü Avrupa hava sahasındaki 26 binden fazla uçuştan on dördünün bombalı ihbar aldığını bildirdi.

İhbarların arkasında kimin olduğu belirsiz. Uzmanlara göre organize bir kampanya olması muhtemel. İrlanda hükümeti de bazı İrlanda medya kuruluşlarına yapılan bomba tehditlerinin ardından koordineli bir eylemden söz etti.

Yolcular için gecikme ve tazminat durumu

Etkilenen uçaklardaki yolcular için bu tehditler bazen saatler süren gecikmelere yol açıyor. Örneğin bir uçağın başka bir havaalanına yönlendirilmesi veya herkesin uçaktan inmesine izin verilmeden önce aranması gerekebiliyor.

Yolcular tazminat alamıyor. Bunun nedeni bombalı ihbarların terör tehdidi olarak görülmesi. Bu durum mücbir sebep kapsamına giriyor ve havayolunun ödeme yapma zorunluluğunu ortadan kaldırıyor.

Tüm bu yolcuların ağırlanması ve planlanmamış iniş masrafları birlikte on binlerce avroyu bulabiliyor.

Perşembe günü Tel Aviv'e giden ve Bükreş'te planlı ara iniş yapan KLM uçuşunda durum farklı. Bu uçak da bomba ihbarı aldı; ihbar Romanya'nın başkentine varmadan hemen önce yapıldı. Bükreş'e ulaştıktan sonra uçak teknik bir arıza nedeniyle uçuşuna devam edemedi. Bu nedenle yolcular tazminat talep edebiliyor.

Etkilenen yolcuların çoğu için ek para söz konusu değil. Ancak bekleme süresiyle orantılı olmak kaydıyla yemek ve içecek masraflarını alabiliyorlar. Konaklama ve alternatif ulaşım da karşılanabiliyor. Havayollarının yolculara yönelik bu özen yükümlülüğü Avrupa düzenlemelerinde belirlenmiş durumda.

Ayrıca yolcuların uçuşları iptal edilirse yedek uçuş hakkı var. Havayolu bunu sağlayamazsa tazminat talep etme imkânı doğuyor.

Havacılık analisti Paul Vaneker, "Bir Boeing 737 veya Airbus 320 ile kıtalararası bir uçuşta yaklaşık 180 yolcu taşınır" diyor. "Tüm bu yolcuların özen yükümlülüğü hakkı var. Bunu kullanırlarsa, ek yakıt, havaalanı ücretleri ve yer hizmetleri gibi planlanmamış iniş masraflarıyla birlikte on binlerce avroya ulaşabilir."

Havayolları için bombalı ihbar ek maliyet demek; üstelik yüksek yakıt fiyatları ve Rusya ile Ukrayna üzerindeki hava sahasının kapatılması gibi kısıtlamalarla zaten mücadele ediyorlar.

Havacılık uzmanı Joris Melkert, havayolları için zararın şu an öngörülebilir olduğunu düşünüyor. "Finansal açıdan bu havayolları için can sıkıcı, ancak toplam ciroya oranla şimdilik sınırlı kalıyor." Olası maliyetler sonunda bilet fiyatlarına yansıtılabiliyor.

Melkert, bombalı ihbar alan uçuş sayısının sınırlı olduğuna da dikkat çekiyor. "Sadece Schiphol'de günde binden fazla uçak hareketi var." Ancak uzmana göre bu durum uçuş rezervasyonu yapmayı düşünen kişilerde tedirginliğe yol açabiliyor.

Clingendael Enstitüsü güvenlik ve savunma uzmanı Bart van den Berg de benzer görüşte. "Bu bombalı ihbarların en büyük sonucu toplumsal huzursuzluk. Böyle bir ihbar psikolojik etki yaratıyor. Bu da doğal olarak medyada geniş yer buluyor ve insanlarda güvensizlik hissi oluşturuyor."

Van den Berg, havayollarının tehdidi değerlendirmesinin zor olduğunu belirtiyor. "Şu anda çok sayıda ihbar var, ancak hepsi asılsız çıkıyor. Havayolları hangi ihbarların gerçek olabileceğini, hangilerinin asılsız olduğunu değerlendirmek zorunda. Otuz asılsız ihbarın olduğu ve bir sonrakinin gerçek olduğu, ama bunu doğru değerlendiremediğiniz bir durumla karşılaşabilirsiniz."