Brezilya'da kritik ikinci tur: Lula ve Bolsonaro yarışıyor

Brezilya'da bugün düzenlenen ikinci tur seçimler, mevcut solcu Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva (80) ile aşırı sağcı aday Flávio Bolsonaro (45) arasında geçiyor. Flávio Bolsonaro, cezaevindeki eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro'nun oğlu. Seçimin sonucu ne olursa olsun, Bolsonaro ailesinin siyasi gücünün son iki haftada önemli ölçüde arttığı belirtiliyor.

İlk tur seçimlerin ardından Bolsonaro'nun aşırı sağcı Liberal Partisi (PL) Ulusal Kongre'de büyük kazanım elde etti. Aileden birçok isim de kişisel olarak sandalye kazandı. Eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro'nun eşi Michelle Senato'ya, oğlu Carlos da aynı meclise girdi. En küçük oğlu Jair Renan ile Jair Bolsonaro'nun küçük kardeşi Renato ise Temsilciler Meclisi'nde yer aldı.

Askeri diktatörlük dönemi tanıkları endişeli

Eski gazeteci Ricardo Moraes (74), 1964-1985 yılları arasında Brezilya'da hüküm süren askeri diktatörlük döneminde yaşanan baskıları bizzat deneyimlemiş. Moraes, o dönemde özgürlük olmadığını, askerlerin üniversiteyi kuşatarak gösteri yapan öğrencileri tutuklamak istediğini anlatıyor. Moraes, kaçıp bir süre saklandığını söylüyor. Flávio Bolsonaro'nun seçimi kazanması ve ailesinin siyasi gücünün artması durumunda ülkedeki demokrasiden endişe duyduğunu ifade ediyor.

Flávio Bolsonaro, seçilmesi halinde babası Jair Bolsonaro'ya af çıkaracağını ve anayasayı değiştirerek Yüksek Mahkeme'de reform yapacağını açıklamış durumda. Ricardo Moraes'in 25 yaşındaki oğlu Vinicius Portella, "Bu yüzden Lula kazanmalı, çünkü bu aile bu kadar güçlenirse tehlikeli olur, Brezilya'da her şeyi mahvedebilirler" diyor.

Gençlik yıllarında babasının diktatörlük dönemine ait hikayeleri ve fotoğraflarıyla büyüyen Vinicius, demokrasinin değerini küçük yaşta öğrenmiş. Ricardo Moraes ise gazeteci olduktan sonra basın sansürüne tanık olmuş, sonunda ordu tarafından tutuklanarak on gün işkence görmüş. Moraes, işkence merkezine zorla götürüldüğünü, metal kaplı ahşap bir sandalyeye oturtularak elektrik şoku verildiğini anlatıyor. "Vücudumda dayanılmaz bir acı vardı" diyor.

2022 seçimleri ve sonrası

Brezilya'da demokrasi dört yıl önce, 2022 seçimlerinin ardından yeniden risk altına girmişti. Jair Bolsonaro o seçimlerde Lula'ya kıl payı kaybetmiş ancak yenilgiyi kabul etmemişti. Federal Polis'in derinlemesine soruşturmasında, Bolsonaro'nun bazı üst düzey subaylarla birlikte darbe planladığı ancak planın son anda iptal edildiği ortaya çıkarıldı. Bolsonaro'nun destekçileri başkent Brasilia'da hükümet binalarını basmış, Yüksek Mahkeme dahil birçok yerde tahribat yapmıştı. Bu eylemler nedeniyle ağır cezalar verildi. Jair Bolsonaro ise 27 yıl hapis cezasına çarptırıldı; cezasını sağlık sorunları nedeniyle ev hapsinde çekiyor.

Lula'nın ilk turu kaybetmesi Vinicius için şok etkisi yaratmış. Tüm anketlerde Lula'nın Flávio Bolsonaro'nun önünde olduğunu hatırlatıyor. "Ama artık uyandık, çünkü çok şey tehlikede. Gençler kitlesel olarak kampanya yürütüyor. Beşer altışar kişilik gruplar halinde sokakta hâlâ kararsız olanlarla konuşup kime oy vereceklerini soruyoruz. Umarım onları Lula'ya oy vermeye ikna edebiliriz" diyor. Bunun başarılı olup olmayacağı belirsiz. Lula son günlerde anketlerde yükselse de Bolsonaro hâlâ birçok Brezilyalının favorisi görünüyor. Bu seçmenler umutlarını Bolsonaro ailesine bağlamış ve Lula ile İşçi Partisi'nden kurtulmak istiyor. Seçim sonuçlarının Türkiye saatiyle gece 02.00 sularında (Hollanda saatiyle 23.00) açıklanması bekleniyor.