Britanyalı astronomlar 'anka gezegeni' keşfetti

Britanyalı astronomlar yeni bir tür gök cismi keşfetti: sönmüş bir yıldızın etrafında dönen bir gezegen. Keşfi yapan ekip, kendi küllerinden yeniden doğan mitolojik kuştan esinlenerek buna "anka gezegeni" diyor. Keşif, Güneş Sistemi'nin uzak geleceğine dair ipuçları sunabilir.

Warwick Üniversitesi'nden bilim insanları, Nature Astronomy dergisinde yayımlanan makalede keşfi Balina takımyıldızındaki HS 0209+0832 yıldızı çevresinde yaptıklarını açıkladı. Bu yıldız, Dünya'dan yaklaşık 250 ışık yılı uzaklıkta bir beyaz cüce.

Beyaz cüce, bir yıldızın ömrünün sonunda kütlesinin büyük bölümünü kaybetmesiyle geriye kalan çekirdeğe deniyor. Güneş'i de sonunda benzer bir son bekliyor: yıldız önce şişerek Venüs, Merkür ve muhtemelen Dünya gibi en yakın gezegenleri yutuyor. Ardından maddesinin büyük kısmı uzaya savruluyor ve zorlukla parlayan bir çekirdeğin etrafında genişleyen bir bulutsu oluşuyor.

Yıldızın 'ikinci kuşağı'

Yeni araştırma, bu durumun yıldız sisteminin yaşam döngüsünün son noktası olmak zorunda olmadığını ortaya koyuyor. HS 0209+0832 çevresinde, gezegenimsi bulutsudan gelen maddenin yeniden bir araya toplanarak yeni bir gezegen oluşturduğu görülüyor. Bu da milyarlarca yıl önce yıldızın oluşumu sırasında yaşanan sürecin tekrarlanması anlamına geliyor; yani bu yıldızın "ikinci kuşağı".

Bilim insanları, bunun daha önce oluşmuş bir gezegen olmadığını, çinko, bakır ve niyobyum gibi ağır metallerin izlerine rastlayarak doğrulayabildi. Bu elementlerin hepsi bir yıldızın ölümü sırasında oluşuyor.

Yeni gezegen, Jüpiter'den biraz daha büyük bir gaz devi. Yıldızının etrafında her 4,4 günde bir tur atıyor ve yörüngesi, Güneş ile Dünya arasındaki mesafenin yalnızca yüzde 4'ü kadar. Bu da gezegenin ana yıldızından gelen ışınım nedeniyle yaşanabilir olmadığı anlamına geliyor. Mesafe bu kadar kısa olduğu için beyaz cüce, gezegenin dış katmanını da sıyırıyor.

Benzer biçimde geri dönüştürülmüş maddeden oluşan gezegenler daha önce pulsarların çevresinde bulunmuştu. Pulsarlar, Güneş'ten çok daha büyük yıldızların ömrünü tamamladığı noktayı temsil ediyor. Ancak bu tür yıldızlar evrende Güneş benzeri yıldızlara kıyasla çok daha az görülüyor. Bu kategoride de yeni gezegenlerin oluşabildiği ise şimdiye kadar bilinmiyordu.