Çevre suçlarına karşı daha sert cezalar yolda

Hollanda'da çevre suçlarıyla mücadelede önemli bir adım atıldı. Tweede Kamer'in (Hollanda Temsilciler Meclisi) kabul ettiği yeni kurallar, Openbaar Ministerie (Savcılık) ve çevre denetçilerine daha geniş yetkiler tanıyor. Yeni düzenlemeler, bir AB direktifinin Hollanda mevzuatına aktarılmasıyla hayata geçiriliyor. Buna göre çevre ihlallerinde verilen cezalar artırılacak ve daha fazla eylem suç kapsamına alınacak. Ayrıca ciddi kirliliğe yol açan şirketlerin kovuşturmadan kaçması zorlaşacak.

Çevre suçları kapsamına uyuşturucu atıkları, şirketlerin yasa dışı atık boşaltmaları ve gübre kaçakçılığı gibi fiiller giriyor. Savcılık yeni kuralları "çok olumlu" karşılıyor. Savcılıktan Joost de Weijer, "Çevre suçlarıyla mücadele çok karmaşık ve teknik bir alan. Bu kurallar, mücadelenin daha etkili hale getirilmesi için bazı imkanlar sunuyor" dedi.

Daha yüksek cezalar ve yöneticilerin kovuşturulması

Savcılık, artık daha yüksek cezalar talep etmeyi planlıyor. De Weijer, "Uygulamada çevre davalarında verilen cezaların görece düşük olduğunu görüyoruz. Bu direktif, savcılığa daha yüksek ceza talep etme imkanı tanıyor" diye konuştu. De Weijer, daha yüksek para cezalarını bir seçenek olarak gösterdi. Artık 40 milyon euroya kadar para cezası verilebilecek. Bugüne kadar çevre davalarında genellikle birkaç yüz bin euroyu geçmeyen cezalar talep ediliyordu. Ayrıca ağır ihlallerde bulunan şirketlerin yöneticilerinin kovuşturulmasına daha fazla önem verilecek. De Weijer, şirket faaliyetlerinin durdurulmasının da bir olasılık olarak daha belirgin hale geldiğini söyledi.

PFAS skandalları ve eski izinler

Leiden Üniversitesi'nde çevre hukuku araştırmacısı ve hukukçu Sjoerd Lopik, direktifi çevre suçlarıyla mücadelede önemli bir adım olarak nitelendiriyor. O da geçmişte ihlalcilere verilen cezaların çok düşük olduğunu belirtiyor. "Cezalar genellikle şirketlerin elde ettiği kârlarla orantılı değildi." Lopik, daha yüksek cezaların caydırıcı etki yaratmasını bekliyor. Eski izinleri olan şirketlerin artık kovuşturulma ihtimalinin arttığına dikkat çekiyor. "Önceki durumda şirketler, izinleri olduğu sürece, yaptıklarının ciddi kirliliğe yol açtığı açık olsa bile boşaltmaya devam edebiliyordu." Yeni kurallarla bunun zorlaşacağını söylüyor. Eski izinlerin kirliliğe yol açtığı örnekler arasında Dordrecht'teki Chemours ve Bergen op Zoom'daki Sabic tesislerinde yaşanan PFAS skandalları gösteriliyor. Bu şirketlerin yıllarca büyük miktarda PFAS boşalttığı ortaya çıkmıştı. Şirketlerin savunması, boşaltım için izinleri olduğu yönündeydi. Bu nedenle olası zararlar onlara yüklenemiyordu. Halen birçok şirket eski izinlerle çalışıyor. Geçen yıl dönemin Altyapı ve Su Yönetimi Bakanı Tieman, ülkenin izinlerin yenilenmesinde geri kaldığını kabul etmişti.

Yeni kurallarla çevre için tehlike yaratmak, kişi veya şirketlerin kovuşturulması için bağımsız bir neden haline geliyor. Leiden Üniversitesi'nden çevre kriminoloğu Marieke Kluin, "Ceza kovuşturması genellikle ancak insan kurbanlar olduğunda başlatılıyordu. Yeni kurallarla yaşam çevresinin ciddi şekilde kirletilmesi de başlı başına suç sayılıyor" dedi.

Kluin'e göre direktif, çevre suçlarının daha ciddiye alındığı bir eğilimin parçası. "Hollanda'da büyük skandallar yaşandı. Büyük şirketlerin benzen ve PFAS boşaltması, büyük gübre kaçakçılığı davaları; bunlar daha fazla insanı uyandırdı." Kluin, çevre suçlarıyla etkili mücadele için daha fazlasının gerektiğine işaret ediyor. Daha önce yaptığı araştırmaya göre çevre suçluları cezalarından çok sık sıyrılıyor. Bunda devlet kurumlarındaki kapasite eksikliği ve çevre kirliliğiyle ilgili hizmetlerin çok parçalı yapısı etkili oluyor. Bakanlık bu eksiklikler için yapısal olarak 3 milyon euro ek kaynak ayırdı, ancak bu paranın farklı hizmetler arasında paylaştırılması gerekiyor.