Delta İşleri'nde yükselen deniz seviyesi için büyük yenileme ihtiyacı

Hollanda'nın güneybatısındaki Zeeland bölgesini deniz saldırılarından koruyan Oosterscheldekering (Doğu Scheldt Bariyeri) 40 yıl önce törenle açıldığında, bu fütüristik yapının arkasındaki bölgeyi 200 yıl boyunca koruması hedefleniyordu. Tasarımcılar 40 santimetrelik bir deniz seviyesi artışını hesaba katmıştı. Ancak bariyerin 2186'da hâlâ yerinde olma olasılığı artık pek yüksek görünmüyor.

Deniz seviyesinin ne kadar yükseleceği kesin olarak bilinmiyor. Bu, dünyanın daha fazla ısınması gibi çeşitli faktörlere bağlı. Ancak 2186'daki artışın 40 santimetreyle sınırlı kalmayacağı açık.

2100 yılında Hollanda'daki deniz seviyesi yarım metre ile bir metre arasında yükselmiş olacak. 22. yüzyılın sonunda ise bu artışın 1 ila 3 metre arasında olması bekleniyor. Hatta 22. yüzyılın sonunda 5 metre veya daha fazla artışı öngören aşırı senaryolar bile bulunuyor.

Daha sık kapanma ve bakım maliyetleri

Deniz seviyesinin yükselmesi nedeniyle Oosterscheldekering'in daha sık kapanması gerekecek. Kapaklar şu anda NAP'ın (Normal Amsterdams Peil – Amsterdam Sıfır Noktası) 3 metre üzerindeki bir su seviyesinde (veya bu seviyenin beklendiği durumda) aşağı iniyor. Bu da bariyerin şu anda ortalama yılda bir kez kapandığı anlamına geliyor. Ancak deniz seviyesi yükselirse, fırtına bariyerinin yılda on kez kapanması gerekebileceği de göz ardı edilemez.

Bu ek kapanmalar daha fazla bakım gerektiriyor ve doğal olarak ek maliyet getiriyor. Delft Teknik Üniversitesi'nden haliç uzmanı Dr. Bram van Prooijen, "İstediğimiz bu mu? Yoksa artık başka bir çözümün zamanı mı geldi?" diye soruyor.

Alternatif olarak Oosterscheldekering'in daha geç kapatılmasını, örneğin ancak NAP'ın 3,5 metre üzerinde kapatılmasını öneriyor. "Ama bu, arkasındaki bölge için de bir şey ifade ediyor. O zaman oradaki setleri yükseltmeniz gerekir." Uzmanlar bu tür sorunları şimdiden düşünüyor.

Bu değerlendirmede sadece Oosterscheldekering değil, tüm Delta İşleri (Deltawerken) ele alınıyor. Çünkü Oosterscheldekering, değiştirilmesi gereken ilk Delta yapısı değil. İşin garibi, bu daha yeni bariyerlerden biri: 1997'de tamamlanan ve Rotterdam'ı yüksek suda koruyan Maeslantkering. Bu bariyerin de 2070 civarında değiştirilmesi gerekecek.

Bu henüz 40 yıldan fazla bir süre sonra ve diğer Delta yapıları daha da sonra sıraya girecek. Bu çok uzak bir gelecek gibi görünüyor. Deltares'te fırtına bariyerleri uzmanı olan ve neredeyse 30 yıldır Hollanda'nın altı büyük fırtına bariyerini inceleyen Martijn de Jong, "Ama tüm Delta İşleri'ni inşa etmenin yaklaşık 40 yıl sürdüğünü unutmayın. 2100'de hazır olmak için 2050'de tasarlayıp 2060'ta inşaata başlamanız gerekir" diyor.

Kararlar altı yıl içinde alınmalı

Delta komiseri Co Verdaas da karar almayı çok fazla geciktirmemek konusunda ısrarcı. Bunun bugün veya gelecek yıl olması gerekmiyor. "Ama yaklaşık altı yıl içinde hangi yöne gideceğimize dair seçimleri yapmış olmalıyız."

Burada söz konusu olan büyük ve etkili seçimler: Nieuwe Waterweg (Yeni Su Yolu) 2070'ten sonra açık mı kalacak, böylece tuzlu deniz suyu içeriye daha da mı girecek? Yoksa bir savakla kapatılacak mı? Zeeland kıyılarının önüne dalgakıran görevi görecek adalar mı yapılacak? Yeni bir Oosterscheldekering mi inşa edilecek? Ve suya tam olarak ne kadar alan verilecek?

Verdaas, "Altı yıl içinde teknik bir tasarıma sahip olmak zorunda değiliz, ancak önümüzdeki yıllarda enerji ağına ve yeni konutlara milyarlarca euro yatırım yapacağız. 2 metrelik deniz seviyesi artışında ayaklarımızın kuru kalması için uzun vadeli mekânsal stratejiye yön vermek o zaman önemli olacak" diyor.

Verdaas'a göre planların uygulanmasına en erken bu yüzyılın ikinci yarısında başlanabilir. "En önemlisi, hazırlıklara mümkün olan en kısa sürede başlamak, bilgi toplamak ve araştırma yapmak. Böylece zaman açısından alanımızı koruruz."

Verdaas'a örneğin 100 yıl sonra güneybatı Hollanda'nın bir taslağını sormak çekici gelebilir. Kendisinin fikirleri var, ancak bunları açıklamak istemiyor. "Cazibe çok büyük, ancak şimdi bunu birlikte tartışıp inşa edeceğimiz bir aşamaya giriyoruz. Şimdi hızlıca bir taslak çizmek işleri kolaylaştırmaz. Delta programının gücü tam da bölgelerle olasılıkları keşfedip birlikte yön vermemizde yatıyor."

Van Prooijen buna bir başka boyut ekliyor: "Bu, 1926'da birine 2026'da Hollanda'yı çizmesini sormak gibi. Şimdi de önümüzdeki on yıllarda çok şeyin değişebileceğini fark etmeliyiz. Bu nedenle esnek olmanızı sağlayacak uyarlamalar getirmelisiniz" diyor.

"Herkes mevcut Oosterscheldekering'i 160 yıl daha böyle tutamayacağınız konusunda hemfikir olacaktır. Ancak 200 yıl ileriye bakarken sadece o bariyere bakmak pek anlamlı değil. Bütün resme bakmanız gerekir."