Dünya'nın ısınma hızı, Golfstrim'in durup durmayacağını belirliyor

Utrecht Üniversitesi'nden bilim insanları, iklim değişikliğinin kritik bir okyanus akıntısı sistemi olan AMOC'u (Atlantik Meridyonel Devrilme Sirkülasyonu) ne zaman durdurabileceğini etkileyen faktörleri araştırdı. Çalışmaya göre, akıntının çökmesi yalnızca küresel sıcaklık artışına değil, aynı zamanda bu ısınmanın hızına da bağlı.

Hollanda'da 'Golfstroom' olarak bilinen ve Kuzeybatı Avrupa'nın ılıman ikliminde önemli rol oynayan bu okyanus akıntısı, sıcak ve tuzlu suyu tropik bölgelerden kuzeye taşıyor. Bu sayede örneğin Hollanda, aynı enlemdeki Kanada'nın bazı bölgelerine göre daha ılıman bir iklime sahip. Bilim insanları uzun süredir akıntının zayıfladığını ve bu yüzyılda bir kırılma noktasına ulaşabileceğini belirtiyor.

Isınma hızının rolü daha önce göz ardı ediliyordu

Araştırma, yaygın olarak öne sürülen belirli bir sıcaklık eşiği (örneğin 2,5 derece) yerine daha nüanslı bir tablo ortaya koyuyor. Çalışmanın başyazarı René van Westen, "Büyülü bir sıcaklık sınırı yok" diyerek, "Bulgular, sera gazı emisyonlarının hızının da kritik olduğunu gösteriyor" dedi. Araştırmacılar, iklim modelleri kullanarak sera gazlarının hızlı salınması durumunda AMOC'un 2 derecelik bir ısınmada bile durabileceğini, yavaş salınımda ise teorik olarak 5,5 dereceye kadar dayanabileceğini hesapladı. Ancak araştırmacılar, bu yüksek sıcaklık senaryosundan kaçınılması gerektiğinin altını çiziyor. Dünya şu anda her on yılda yaklaşık 0,3 derece ısınıyor ve bu, çalışmadaki modellerde AMOC'un dengesizleştiği hıza yakın.

AMOC çökerse ne olur?

AMOC'un durması, Kuzeybatı Avrupa için yıkıcı sonuçlar doğurabilir. Hollanda'da kuraklık, kıyıda geçici deniz seviyesi yükselmesi ve alışılmadık hava koşulları görülebilir. Van Westen, "AMOC çökerse Kuzeybatı Avrupa'nın tüm iklimi alt üst olur" diyerek, kış fırtınalarının artabileceğini ve Güney Amerika'daki yağmur ormanları gibi dünyanın diğer bölgelerindeki yağış düzenlerinin değişebileceğini belirtti.

Hollanda Kraliyet Deniz Araştırmaları Enstitüsü'nden (NIOZ) araştırmacı Femke de Jong, çalışmayı "önemli bir konuda iyi ve çok detaylı bir araştırma" olarak değerlendiriyor. De Jong, AMOC'un başlangıçta düşünülenden daha hassas olabileceğini kaydetti. Bu bulguların, ne kadar az CO2 emisyon alanı kaldığını gösterdiği için politika yapıcılar açısından da önemli olduğunu vurguladı.

Araştırmacılara göre, fosil yakıt kaynaklı emisyonların hızla azaltılması, dünyanın daha yavaş ısınmasını sağlayarak AMOC'un bozulmasını önleyebilir. De Jong, "Bir sistem bir kez devrilirse kolayca eski haline dönmez. Bu riski almak istemezsiniz" dedi.