Erivan'a kaçan Rusların sayısı yeniden artıyor

Ermenistan'ın başkenti Erivan'ın merkezinde kendinizi bir an Rusya'da sanabilirsiniz. Sokaklarda yoğun olarak Rusça konuşuluyor, yer yer Rusça tabelalar bile göze çarpıyor. Bu şaşırtıcı değil; çünkü Ermenistan yalnızca Rus turistlerin değil, özellikle baskı veya mobilizasyon korkusuyla Rusya'yı terk edenlerin de gözde hedefi.

Bunlardan biri de 19 yaşındaki bilişim çalışanı Andrej. Eylül ayındaki parlamento seçimlerinin ardından uzun süre düşünen Andrej, ülkesini belki de kalıcı olarak terk etme kararı aldı. "Özgürlüklerimin giderek daha fazla kısıtlandığı, kötü şeylerin yaklaştığı açık" diyor. "Bunu bekleyerek sürekli baskı altında yaşamak çok ağır."

Artan endişenin tek nedeni artık yeni bir mobilizasyon dalgası korkusu değil. Rusya'nın Ukrayna cephesi için sözleşmeli asker bulmakta giderek daha fazla zorlandığı belirtiliyor. Muhaliflerin sistematik olarak takibata uğraması, on binlerce internet sitesinin engellenmesi ve bazı bölgelerde internetin kesilmesi de ülkedeki yaşamı ciddi biçimde zorlaştırıyor. Özellikle genç Ruslar için gelecek umut vermiyor.

Yaklaşık 50 bin Rus Ermenistan'da

2022'den bu yana Erivan'da yaşayan insan hakları aktivisti Jan Slovitski, yukarıdaki nedenlerle ülkelerini terk eden Rusların sayısının şu anda Ermenistan'da tahminen 50 bin olduğunu söylüyor. Slovitski, çeşitli nedenlerle sorun yaşayan kaçak Ruslara destek veriyor.

Rusya'dan göç dalgalar halinde gerçekleşti. İlk dalga Şubat 2022'de Ukrayna'nın işgalinin hemen ardından yaşandı. Aynı yıl Rusya Devlet Başkanı Putin kısmi mobilizasyon ilan etti. Bu karar Rus toplumunda büyük tedirginliğe yol açtı. Yüz binlerce erkek aceleyle ülkeyi terk etti; aralarında komşu Gürcistan'a ve Ermenistan'a gidenler de vardı.

Kaç kişinin gittiği kesin olarak bilinmiyor. Slovitski'ye göre 2023'te 1,3 milyon kişiden söz ediliyordu. O tarihten bu yana bazıları gitti, bazıları ise Rusya'ya geri döndü. Geri dönenler oturma izinlerinde, barınma veya iş bulmada sorunlarla karşılaştı.

Yaklaşık bu yılın temmuz ayından itibaren siyasi nedenlerle ülkesini terk eden Rusların sayısında yeniden artış görülüyor. Ermenistan'da son aylarda konut talebi büyük ölçüde arttı ve bu durum fiyatları da ciddi biçimde yükseltti. Aynı gelişme Gürcistan'da da yaşanıyor.

Yaş ortalaması düşüyor, maddi imkanlar azalıyor

Slovitski, ilk iki dalganın panik duygusuyla tetiklendiğini söylüyor. Şimdi ise farklı bir durum söz konusu. Giderek daha fazla kişi baskının arttığını ve takibat riskinin büyüdüğünü hissediyor. Slovitski, "Herkes rastgele gözaltına alınma tehlikesiyle karşı karşıya" diyor, "İnsanlar bu yüzden gidiyor."

Dikkat çeken bir başka nokta da yeni gelenlerin yaş ortalamasının ilk dönem göçmenlerine göre daha düşük olması. Ayrıca çoğu zaman maddi imkanları da daha kısıtlı. Birçok kişi için bu kaçış, bilinmeze atılan bir adım anlamına geliyor.

Ermenistan'ı seçmeleri tesadüf değil. Ermenistan'ın Avrupa Birliği'ne yakınlaşma çabası nedeniyle Rusya ile ilişkileri gün geçtikçe geriliyor. Erivan yönetimi, ülkelerinden kaçan Rusların Ermenistan'da hoş karşılanacağını açıkladı.

Ruslar Ermenistan'a normal pasaportla seyahat edebiliyor; özel bir seyahat belgesine ihtiyaç duymuyorlar. Vize veya özel oturma statüsü de gerekmiyor. Bu durum yeni göçmenlere bir nefes alma imkanı ve burada yerleşme ya da başka bir hedef arama fırsatı tanıyor.

Ermenistan'ın insanları Rusya'ya geri gönderme olasılığı ise çok düşük. Nitekim Kazakistan gibi bazı eski Sovyet cumhuriyetlerinde bu yaşandı. Bir başka önemli nokta da burada Rusça ile rahatlıkla iletişim kurulabilmesi.