Eski ICC yargıcı Navanethem Pillay Nobel Barış Ödülü'nü kazandı

Bu yılki Nobel Barış Ödülü, eski yargıç ve Birleşmiş Milletler insan hakları şefi Navanethem Pillay'a verildi. Norveç Nobel Komitesi, ödülün Güney Afrikalı hukukçunun barış ve uluslararası haklar için yürüttüğü çalışmalar nedeniyle takdim edildiğini açıkladı. Komite, Pillay'ın "uluslararası hukukun kapsamını ve etkisini önemli ölçüde genişlettiğini" belirtti.

Pillay, Güney Afrika Yüksek Mahkemesi'nde, Ruanda Mahkemesi'nde ve Lahey'deki Uluslararası Ceza Mahkemesi'nde (ICC) yargıç olarak görev yaptı. Yakın zamana kadar işgal altındaki Filistin topraklarını inceleyen BM bağımsız uluslararası komisyonuna başkanlık eden Pillay, şu anda yine Lahey'de bulunan ve Myanmar'ın soykırımla suçlandığı davaya bakan Uluslararası Adalet Divanı'nda (ICJ) yargıç olarak görev yapıyor.

Nobel Komitesi'nden açıklamalar

Nobel Komitesi başkanı Pillay'ı "umut ve ilham kaynağı" olarak nitelendirdi ve onun "olağanüstü cesaret ve dürüstlüğünü" övdü. Uluslararası hukuku "daha barışçıl bir dünyanın temeli" olarak tanımlayan başkan, uluslararası hukuk sisteminin ciddi baskı altında olduğu uyarısında bulundu. "Barış adalet gerektirir" dedi.

Komite başkanı, bu yılki odak olarak uluslararası hukukun seçilmesinin nedenini, bu hukuku ayakta tutmakla sorumlu kurumların "muazzam baskı, yaptırım ve saldırı" altında olmasına bağladı. Dünyanın uzun yıllardır görülmemiş sayıda çatışma yaşadığını belirten başkan, bu kurumları destekleme ve güçlendirme çabalarının daha fazla barışa ulaşmak için elzem olduğunu söyledi.

Açıklama, ICC ile ABD arasında artan gerilim döneminde geldi. ABD, mahkemenin üst düzey yetkililerine yaptırım uygulamış ve haberlerde ek yaptırımlar uygulamak üzere olduğu belirtiliyor. Washington, ICC'nin yetki alanını aştığını savunuyor.

Bu yılki Nobel Barış Ödülü için toplam 287 kişi ve kuruluş aday gösterildi. Adayların isimleri önümüzdeki 50 yıl boyunca gizli tutulacak.

Geçen yılki Nobel Barış Ödülü'nü, Venezuela'da demokrasiyi ilerletme çabaları nedeniyle muhalefet lideri María Corina Machado kazanmıştı. Bu karar, ABD Başkanı Donald Trump'ın ödülü kazanmak istediğine dair tekrarlanan açıklamaları nedeniyle geniş yankı uyandırdı. Machado daha sonra ödülü Trump ile paylaşmayı teklif etmiş, ancak Nobel komitesi ödülün paylaşılamayacağına karar vermişti.

Pillay: "Bu bir şaka olmalı"

Pillay, bu yılki Nobel Barış Ödülü'nü kazandığını öğrendiğinde şaşkına döndüğünü söyledi. Ödülü Trump ile "paylaşma" ihtimaline de şaka yollu değindi. Pillay ödülü kazandığını Nürnberg'de mahkemede bulunduğu sırada öğrendi. Amnesty International başkanının X'te paylaştığı bir videoda, kendisine yaklaşık 40 saniye süren alkışlarla karşılık verildiği görülüyor. "Çok teşekkür ederim" diyen Pillay, "Biraz daha alkışlarsanız bu ödülü Trump ile paylaşabilirim" ifadelerini kullandı.

"Bu konuda hiçbir şey duymadım" diyen Pillay, "Bu doğru mu?" diye sordu. Kısa bir süre önce kendisine ödülü bildiren bir telefon geldiğini anlattı. İlk tepkisinin "bu bir şaka olmalı" olduğunu belirten Pillay, bir avukat ve yargıç olarak haberi gerçek olarak kabul etmeden önce doğrulamak istediğini söyledi.

"İnsan haklarını destekleyen arkadaşlar ve meslektaşlarla çevrili olmam yerinde" diyen Pillay'a Nobel Komitesi, ödülü verirken gösterdiği cesareti övdü; bu takdir kendisini şaşırttı. Pillay, "Gerçeği söylemek için ne zaman cesarete ihtiyaç duyarsınız? Tarafsız karar almayı sağlamak için hukuku yorumlar ve tüm gerçekleri değerlendirirsiniz" dedi. Kısa konuşmasını, Nobel Ödülü'nün "bir şaka olmaması" temennisini dile getirerek bitirdi.

Nobel Ödülleri her yıl 10 Aralık'ta veriliyor. Diğer beş Nobel Ödülü'nden farklı olarak Barış Ödülü, Norveç Nobel Komitesi tarafından seçiliyor ve Oslo'da takdim ediliyor. Diğer ödüller Stockholm'de veriliyor. Barış Ödülü ile birlikte bir madalya ve yaklaşık 1,1 milyon euro değerinde para ödülü veriliyor.