Fas'ta seçimi PAM kazandı, başbakanın partisi geriledi

Fas'ta yapılan parlamento seçimlerinde Özgünlük ve Modernite Partisi (PAM) en fazla sandalyeyi kazandı. Ülke İçişleri Bakanlığı'nın açıkladığı resmi geçici sonuçlara göre 395 üyeli parlamentoda liberal-merkezci PAM 97 sandalye elde etti. RNI 66, İstiqlal Partisi ise 65 sandalyeyle onu takip etti.

Bir önceki seçimlerde 102 sandalyeyle parlamentonun en büyük partisi olan RNI, 2021'e kıyasla en fazla sandalye kaybeden parti oldu. Başbakan Aziz Akhannouch'un partisi RNI'nin bu seçimde ne kadar oy kaybettiği, geçici sonuçların en çok merak edilen konuları arasındaydı. Beş yıldır hükümetin başında bulunan iş insanı Akhannouch, görev süresi boyunca Fas halkı nezdinde pek popüler olamadı.

Adalet ve Kalkınma Partisi (PJD) ise bu seçimde geri dönüş yaptı. Daha önce en büyük parti olan PJD, önceki seçimlerde 125 sandalyeden 13'e düşerek büyük bir hezimet yaşamıştı. Şimdi ise geçici sonuçlara göre 54 sandalyede bulunuyor.

Seçime katılım son yirmi yılın en düşük seviyesinde

Parlamento seçimlerinde katılım oranı son yirmi yılın en düşük seviyesinde kaydedildi. Özellikle gençler sandık başına gitmedi. Fas muhabiri Samira Jadir'e göre, katılım oranı yüzde 38,02 olarak gerçekleşti. Fas'ta 27 milyon seçmen bulunuyor ve bunların 16 milyonu seçmen olarak kayıtlı. Bunlardan yaklaşık 6 milyonu oyunu kullandı.

Jadir, bu oranın Fas halkının demokrasiye duyduğu güvenin ne kadar az olduğunu gösterdiğini belirtti. Daha düşük bir katılım en son 2007'de yüzde 37,12 ile görülmüştü.

PJD'nin geri dönüşü de dikkat çekici bulunuyor. Jadir, beş yıl önce pek çok Faslı için PJD'den duyulan hoşnutsuzluğun sandığa gitme sebebi bile olduğunu aktardı. Yolsuzlukla mücadele sözü veren partiye duyulan hayal kırıklığı büyüktü. Bu seçimlerde de en büyük partinin en büyük bedeli ödediği görülüyor.

Kral hükümet başkanını belirliyor

Kral VI. Muhammed, PAM'ın şu anki lideri Fatima Ezzahra El Mansouri'yi hükümet başkanı olarak atarsa, El Mansouri Tunuslu Najla Bouden'den sonra Arap bölgesinin ikinci kadın başbakanı olacak. PAM'ın bir koalisyon kurması gerekiyor; ancak parti liderleri RNI ile yeni bir işbirliğini dışladı. Reuters haber ajansına göre iki parti karşılıklı olarak birbirini başarısız politikalarla suçladı.

Parlamento seçimlerinin Fas'taki güç dengelerini temelden değiştirmesi beklenmiyor. Kral geniş yetkilere sahip olmayı sürdürüyor. Fas, kral VI. Muhammed'in önemli yetkileri elinde bulundurduğu anayasal bir monarşi. Kral, seçimlerin ardından en fazla sandalyeyi kazanan partiden hükümet başkanını atıyor. Kral ayrıca dış ilişkiler ve iç güvenlik gibi alanlarda da belirleyici bir rol oynuyor.

Fas'ta seçmenler dün iki oy kullandı: biri yerel aday listesine, diğeri bölgesel listeye. Parlamentodaki 395 sandalyenin 305'i yerel seçim bölgeleri üzerinden dağıtıldı. Kalan 90 sandalye ise bölgesel listeler aracılığıyla verildi ve bu yıl yalnızca kadınlara ayrıldı. Böylece parlamentoda kadın temsilinin artırılması hedefleniyor.