Fransa'nın artan borcu ve faiz yükü Avrupa'yı endişelendiriyor

Fransa'da süren protestoların baskısı altında hükümet 3.000 ek öğretmen atayacağını duyurdu. Ancak ülkenin kamu maliyesini düzeltme baskısı en az bunun kadar büyük. 1789 Fransız Devrimi'nden bu yana kitlesel ve zaman zaman şiddete dönüşen protesto geleneğine sahip Fransa'da, göstericilerin taleplerine yanıt vermek devlete para kaybettiriyor. Okul binalarına yatırım ya da emeklilik kesintilerinin geri alınması gibi son örneklerde olduğu gibi, bu talepleri karşılamak devlete olmayan paraya mal oluyor.

Rabobank ekonomisti Maartje Wijffelaars, "Tasarruf yükü zaten çok büyüktü, ancak artan faiz oranları işi çok daha zorlaştırıyor" diyor. Fransız hükümetinin atadığı bir ekonomist heyetine göre, devlet borcunu 2032'ye kadar dengelemek için 126 milyar euro tasarruf yapılması gerekiyor. Wijffelaars, "Bu can yakacak, çünkü tüm haneleri ve şirketleri koruyamazsınız" diye ekliyor.

Borç dağı büyüyor

Fransa yapısal olarak gelirinden fazlasını harcıyor ve AB'nin istikrar paktının izin verdiğinden de fazla borçlanıyor. Son Avrupa istatistiklerine göre Fransız devlet borcu 3.500 milyar euroyu aşmış durumda. Borç, gayri safi yurt içi hasılanın (GSYİH) yüzde 119'una ulaştı. AB'de borcun en fazla yüzde 60 olması isteniyor. Fransa, yüksek bütçe açığı ve devlet borcu nedeniyle AB tarafından sık sık uyarılıyor.

Yatırımcıların Fransa'ya bakışı da olumsuz. Ülkenin uzun vadede borçlarını ödeyebileceğine duyulan güven azalıyor. Bu, devlet tahvillerindeki faiz oranlarının yükselmesinden anlaşılıyor. Fransa'ya 10 yıllık borç veren bir yatırımcı artık yıllık yaklaşık yüzde 5 faiz alıyor. Bir buçuk yıl önce bu oran yüzde 3,5'ti. Yatırımcılar, Fransa'nın kredi itibarına duydukları şüphe nedeniyle daha yüksek faiz talep ediyor. Böylece ülke sadece yüksek borçla değil, bütçesinden giderek daha büyük pay alan faiz giderleriyle de mücadele ediyor.

Lecornu hükümeti zorlu bir süreçle karşı karşıya

Fransa muhabiri Saskia Houttuin'e göre, Fransız borçları ve faiz yükü artarken Başbakan Sébastien Lecornu hükümeti zor bir durumda. Lecornu'nun önümüzdeki dönemde 2027 bütçesini parlamentodan geçirmesi gerekiyor. Ancak Hollanda'da olduğu gibi hükümetin çoğunluğu yok. Geçen yıl bu bile büyük bir zorluktu, ancak Lecornu sosyalistlerle yaptığı anlaşma sayesinde bunu aşmayı başardı. Bu yıl işler daha da zorlaşacak; cumhurbaşkanlığı seçimleri yaklaşırken muhalefet partileri sevilmathyen tasarruf önlemlerine bulaşmak istemeyecek. Lecornu'nun bir kozu var: bütçeyi parlamentoyu devre dışı bırakarak geçirebilir. Ancak bu tartışmalı yasa maddesinin daha önce kullanılması hükümetin düşmesine yol açmıştı, yani bu da bir risk taşıyor.

Birleşik Krallık ve ABD gibi diğer ülkelerin de devlet borcu çok yüksek. Hollanda ve Almanya'da bile faiz oranları yükseliyor. Ancak Fransa'da faizler çok daha hızlı artıyor. "Spread" olarak adlandırılan bu faiz farkı bir yıl önce yüzde 0,8 iken şimdi yüzde 1,5'e çıkmış durumda. ING ekonomisti Bert Colijn, "Bu az gibi görünebilir, ancak yine de bir endişe kaynağı" diyor. Devlet borcunun büyüklüğü düşünüldüğünde bu milyarlarca euro anlamına geliyor. Colijn, "Bu fark çok büyürse, yatırımcılar, bankalar ve diğer ülkelerde tüm Avrupa Birliği'nin gücüne dair şüpheler oluşur" diye açıklıyor.

Bu durum 2010'da patlak veren Yunanistan borç krizini akıllara getiriyor. Yunanistan'ın devasa borcu euroya duyulan güveni azaltmıştı. Uzun süren kriz görüşmelerinin ardından AB ülkeye acil krediler sağlamıştı. Bu sayede Avrupa siyasi olarak bir arada kalmış ve euro daha fazla değer kaybetmemişti. Colijn'e göre Avrupa Merkez Bankası üzerindeki yardım baskısı artabilir, ancak sorunları öncelikle Fransa'nın kendisinin çözmesi gerekiyor.