Glasgow müzeleri mumyaları artık sergilemeyecek

İskoçya'nın Glasgow kentindeki iki müze, insan kalıntısı içeren mumyaları sergilemeyi durdurdu. Kelvingrove Müzesi'ndeki rahip Nekht'e ait mumya tamamen kaldırılırken, Hunterian Müzesi'ndeki Şep-En-Hor mumyası bezle örtüldü. Bir üçüncü müze olan St. Mungo Din Müzesi'nin de bazı parçaları kaldırmayı planladığı belirtildi.

Değişiklik, bir ziyaretçinin kızına Kelvingrove Müzesi'nde rahip Nekht'in mumyasını göstermek istemesiyle ortaya çıktı. Ziyaretçiler, mumya yerine "insan kalıntıları saygı göstergesi olarak kaldırılmıştır" yazan bir kartla karşılaştı. Mumyalanmış bir baş, ayak ve elin de sergiden çıkarıldığı görüldü. Müze, İngiliz basınına yaptığı açıklamada, "Antik Mısır insan kalıntılarının sergilenmemesinin ölülerin bireylere daha fazla saygı gösterdiğine inanıyoruz" dedi. Ancak "ölen kişinin veya yakınlarının izni" olması durumunda istisna yapılabileceği, bunun burada mümkün olmadığı kaydedildi.

Hunterian'da mumya bezle örtüldü

Kentteki ikinci müze Hunterian'ın da geçen yıl ağustos ayında aynı gerekçelerle değişiklik yaptığı ortaya çıktı. Şep-En-Hor'un mumyası, her zaman süslü lahdi içinde sergilenirken artık bezle görünmez hale getirildi. Lahit ise ziyaretçilere açık. Hunterian, "daha etik bir kurum olma hedefi" doğrultusunda 2600 yıl önce ölen kadının "ölümünden sonra mahremiyeti hak ettiğini" savunuyor. Şep-En-Hor 1820'den beri sergileniyordu. Yaklaşık 4000 yıllık Nekht mumyası ise geçen yüzyılın başında çıkarılmıştı.

Müze yönetiminden Glasgow Life, St. Mungo Din Müzesi'ndeki bir tabut ve bazı mumyalanmış kalıntıları da kaldırmayı planladığını açıkladı.

ICOM yönergeleri ve eleştiriler

Değişiklikler, Uluslararası Müzeler Konseyi ICOM'un sıkılaştırdığı yönergelerden kaynaklanıyor. Yönergeler, "insan onuru adına" vücut parçalarının sergilenmesinde daha temkinli davranılmasını ve kararların her zaman "soyundan gelenler veya parçaların ait olduğu topluluklarla birlikte alınmasını" öngörüyor.

Eleştirenler ise aşırı siyasi doğruculuktan söz ediyor. Muhafazakâr politikacı Murdo Fraser, "Tarih gizleniyor" diyerek "Glasgow müzelerinin tarihimizle övünmesi, en son siyasi doğruculuk akımı nedeniyle gizlice kaldırmaması gerektiğini" söyledi. Eski başbakan Thatcher'ın tarih danışmanı Chris McGovern da Daily Mail'e, "İngiliz müzeleri uyanık fanatiklerin taleplerine uymak için tarihi sansürlemek ve filtrelemekle çok meşgul. Yakında Bayeux İşlemesi de çok fazla şiddet, ölüm ve ceset gösterildiği için sergilenemeyecek" dedi.

Diğer müzeler Glasgow'u örnek almayacağını açıkladı. Edinburgh'daki bazı müzeleri bünyesinde barındıran National Museums Scotland'ın değişiklik planı yok. British Museum da insan kalıntılarının "saygı, özen ve onurla" sergilenebileceğini, yeterli bağlam sağlandığı sürece bunun mümkün olduğunu belirtti. Müze, bu parçaların eğitim, tarih ve bilimsel değerine dikkat çekti.

Glasgow müzeleri mumyalara ne olacağını henüz açıklamadı. Bir sözcü, Mısır'a geri gönderilmelerine açık olduklarını söyledi.

Hollanda'daki müzeler de bu tartışmayı yakından izliyor. Leiden'deki Rijksmuseum voor Oudheden (Hollanda Ulusal Eski Eserler Müzesi), her zaman "insan onuruna saygıyla temkinli davranıldığını" belirtirken, "sadece yaşam hakkında değil, ölüm ve ölü bedenle ilişki hakkında da tarihsel hikâyeler anlatmanın önemli olduğunu" vurguladı. Amsterdam'daki Allard Pierson Müzesi ise mumyaları ziyaretçilerin bakmama seçeneğine sahip olacağı şekilde sergilemeyi tercih etti. Müze, "bugün (veya dün) verdiğimiz kararların gelecekte vereceğimiz kararlar olmadığını" kabul ediyor.