Google, Meta ve TikTok'tan Kaliforniya'ya sosyal medya davası

Google, Meta ve TikTok, çarşamba günü Kaliforniya eyaletine karşı ayrı ayrı davalar açtı. Şirketler, başta ifade özgürlüğünü koruyan Birinci Değişiklik olmak üzere ABD anayasasının güvence altına aldığı haklara dayanıyor. Eylül ayında imzalanan Kaliforniya sosyal medya yasası, platformların 16 yaşından küçük kullanıcılara bazı bağımlılık yapıcı özellikler sunmasını yasaklıyor.

Yasak kapsamına, kişiselleştirilmiş öneriler ve bir video biter bitmez otomatik olarak bir sonrakinin başlaması gibi kullanıcıların izlemeye devam etmesini kolaylaştıran işlevler giriyor. Platformlar ayrıca yaş kontrolü uygulamak zorunda. 16 yaşından küçük bir çocuğun hesabında bu özellikler açıksa platformun hesabı ve bağlı kişisel verileri silmesi gerekiyor. Bağımlılık yapıcı işlevler kapatıldığı takdirde hesabın açık kalmasına izin veriliyor.

Şirketlerin gerekçeleri

Facebook ve Instagram'ın çatı şirketi Meta, devletin şirketin milyarlarca kullanıcı mesajını nasıl seçip sunduğuna doğrudan müdahale edemeyeceğini savunuyor. Şirket ayrıca yasanın ebeveynlerin kontrolünü zayıflattığını belirtiyor. Şirketler, internet platformlarını kullanıcıların yüklediği içerik nedeniyle sorumluluktan geniş biçimde koruyan federal bir yasaya da dikkat çekiyor.

Kaliforniya Valisi Gavin Newsom, yasayı imzalarken çocuk güvenliğinin teknoloji geliştirilirken merkezde yer alması gerektiğini söyledi. Newsom, yeterince denetlenmeyen teknolojinin çocukları riske atması karşısında Kaliforniya'nın seyirci kalmayacağını ifade etti.

Yasa, sosyal medyanın çocuklar üzerindeki etkisine dair uluslararası tartışmanın bir parçası. ABD'deki çeşitli eyaletlerde gençlerin sosyal medya kullanımına yönelik kısıtlamalar zaten yürürlükte. Avustralya da 16 yaş altı çocuklar için sosyal medyayı yasaklamış durumda.

Şirketler, platformlarının gençlerin ruh sağlığı üzerindeki olası etkileri nedeniyle uzun süredir eleştiriliyor. Meta, TikTok, Google ve Snapchat'in çatı şirketi Snap'a karşı binlerce dava açılmış durumda. Savcılar, şirketlerin platformlarını çocukları bağımlı kılacak şekilde tasarladığını öne sürüyor. Bu tasarımın kaygı ve depresyon dahil psikolojik sorunların artmasına, bazı durumlarda ise intiharlara yol açtığı iddia ediliyor. Meta, Ağustos 2026'da ABD'de görülen büyük bir davada 18 milyar dolar (yaklaşık 16,5 milyar euro) tutarında uzlaşma sağlamıştı.