Greenpeace: Petrol şirketleri dizel satışlarından 28 milyar euro fazla kazandı

Greenpeace'in yaptığı bir araştırmaya göre, İran savaşının ardından akaryakıt fiyatlarında yaşanan artış, petrol şirketlerinin kârlarını önemli ölçüde yükseltti. Araştırmada, şirketlerin toplam 36 milyar euro ek kâr elde ettiği hesaplandı. Bu ek kârın 28,2 milyar eurosu dizel satışlarından, 7,8 milyar eurosu ise benzinden geldi. Eylül ayı, sektörün normalin 7,3 milyar euro üzerinde kâr ettiği en kazançlı ay oldu.

Rapora göre, ikinci çeyrekte BP'nin kârı geçen yılın aynı dönemine göre iki katına çıktı. Saudi Aramco'nun kârı geçen yıla göre üçte bir oranında arttı. Shell'in çeyrek kârı ikiye katlanırken, ExxonMobil 2022'den bu yana en yüksek kârını açıkladı.

Rafineri marjları ve fiyat farkı

Araştırmaya göre kâr artışının arkasında özellikle petrol rafinerileri var. Rafineriler ham petrolden dizel ve benzin gibi nihai ürünler üretiyor ve bu ürünlerin marjları yükseldi. Bu ayın başlarında Shell'in bu çeyrekte varil başına 42 dolar (yaklaşık 37,50 euro) marj elde ettiği ortaya çıkmıştı; bu rakam daha önce 24 dolardı.

Greenpeace'e göre, artan fiyatların yükünü otomobil sürücüleri çekiyor. Mart ayından bu yana pompa fiyatları, ham petrol fiyatlarından çok daha hızlı arttı. 1 Mart ile 19 Ekim arasında Avrupa Birliği'nde dizel fiyatı ortalama olarak ham petrol fiyatından litre başına 22,7 sent daha fazla yükseldi. Benzin fiyatındaki artış ise 13,3 sent daha fazla oldu.

Hollanda'da petrol şirketlerinin dizeldeki ek kârı litre başına 24,4 sent oldu; bu, AB ortalamasının yaklaşık 2 sent üzerinde. Hollanda benzini üzerinden şirketler litre başına 9,8 sent ek kâr elde etti; AB ortalaması ise 13,3 sentti.

Greenpeace araştırmasındaki bu fiyat artışları, ek kârın hesaplanmasında temel alındı. Fazla kâr henüz tek tek şirketler için ayrıştırılmadı; bunun yıllık finansal tablolardan anlaşılması gerekiyor.

Rafineri kapanmaları ve Hormuz krizi

Enerji uzmanı Martien Visser'e göre fiyat artışlarında son yirmi yılda Avrupa'da petrol rafinerilerinin kapanmasının da etkisi var. Visser, "Bu nedenle şimdi bir kıtlık oluştu. Artık Rusya'dan dizel almıyoruz ve Orta Doğu'dan da artık temin edemiyoruz" dedi. Visser'e göre Avrupa'da daha fazla rafineri kalsaydı fiyatlar bugün daha düşük olurdu.

ABD şubat ayının sonunda İran'a saldırdı ve sekiz aydır süren savaş başladı. Savaşın sonu henüz görünmüyor. Bu süreçte Batı, Orta Doğu'dan neredeyse hiç ham petrol alamaz hale geldi.

İran, Hürmüz Boğazı'nı neredeyse tüm gemilere kapattı. Dünya çapındaki gaz ve ham petrol sevkiyatının yüzde 20'si bu boğazdan geçiyordu. O tarihten bu yana ham petrol fiyatları uluslararası piyasalarda arttı.

Greenpeace, petrol şirketlerinin ek kârları üzerinden daha fazla vergi ödemesini istiyor. Bu gelirin enerji faturalarının düşürülmesi gibi alanlarda kullanılabileceği belirtiliyor.