Groningen'de dişbudak hastalığı yayılıyor: 'Ağaçların sadece yüzde 10'u kurtulacak'

Groningen'de dişbudak ağaçlarını etkileyen mantar hastalığı giderek daha büyük bir sorun haline geliyor. Hastalık, havadan yayılan bir mantar nedeniyle ortaya çıkıyor ve ağaç dal dal kuruyarak ölüyor. Şu anda hastalığa karşı bilinen bir tedavi yöntemi bulunmuyor.

Groningen belediyeleri hastalıklı dişbudakları yakından takip ediyor ancak zaman zaman zor kararlar almak zorunda kalıyor. Yoğun bir yol kenarındaki hastalıklı bir ağaç tehlikeli durumlara yol açabiliyor ve bu durumda kesilebiliyor. Öte yandan belediyeler çevrede yeterli yeşil alan kalmasını da istiyor.

Dişbudak hastalığı ilk olarak 2010 yılında Groningen'de tespit edildi. Sonraki yıllarda hastalık hızla yayıldı. Bunun bir nedeni de Hollanda'da birçok ormanın yalnızca dişbudaklardan oluşması. Staatsbosbeheer (Hollanda Devlet Orman İşletmesi), ülkedeki tüm dişbudakların yüzde 80'inin hastalıktan etkilendiğini tahmin ediyor. Bu ağaçların yüzde 43'ü Flevoland'da bulunuyor. Dişbudak yoğunluğu bakımından Groningen yüzde 12 ile ikinci sırada yer alıyor.

'Ağaçların sadece yüzde 10'u kurtulacak'

Bomenstichting'den (Ağaç Vakfı) ağaç uzmanı Bert Plaat, RTV Noord'a yaptığı açıklamada bunun nedenini Groningen'in nemli topraklarına bağlıyor. "Dişbudak bu nemli ve besin açısından zengin toprağı sever" diyor. Plaat, dişbudak hastalığını ilk kez 2015 yılında gördü. "Niekerk yakınlarındaki yaklaşık 10 hektarlık küçük bir doğa alanı olan Kuzemerkooi'de. Burası dişbudaklarla dolu ve şu anda ağaçların yaklaşık yüzde 90'ı enfekte durumda."

Groningen eyaletindeki ağaçları hastalıklara karşı kontrol eden Stichting Groninger Bomenwacht, 2017 yılında Groningen belediyelerinde dişbudak hastalığına ilişkin bir araştırma yaptı. O dönemde belediyelerin çoğu hastalık oranının yüzde 50'nin üzerinde olduğunu tahmin ediyordu. Bazı durumlarda bu oran yüzde 75 ile 100 arasında değişiyordu. Plaat, "Sonunda dişbudakların en fazla yüzde 10'unun hastalıktan kurtulacağını varsayabilirsiniz" diyor.

Ağaçlar hemen kesilmiyor

Mantarın dişbudaklarda tespit edilmesi, ağaçların hemen kesileceği anlamına gelmiyor. Belediyeler öncelikle ağaçları ek denetim altına alıyor ve daha sık kontrol ediyor. Doğrudan tehlike oluşturmadıkları sürece ağaçlar yerinde kalıyor. Genel olarak yoğun yol kenarındaki ağaçlara daha hızlı müdahale ediliyor.

16 bin dişbudağı bulunan Groningen belediyesi, hastalıklı bir dişbudağın riskinin yalnızca ağacın durumuna değil, bulunduğu yere de bağlı olduğunu belirtiyor. Belediye, "Yol, bisiklet yolu veya yürüyüş güzergahı gibi yoğun kullanılan yerlerdeki ağaçlar, ormanlık alanlardaki ağaçlara kıyasla çevre için daha büyük risk oluşturuyor" açıklamasını yapıyor.

Yaklaşık 8 bin dişbudağı bulunan Westerkwartier belediyesi ise ormanlarda hiç müdahale etmemeye karar verdi. Belediye bu kararı, "Bunu sağlıklı bir ormanda ölü ağaçların önemli olması nedeniyle alıyoruz. Ölü ağaçların çürümesiyle besin maddeleri yeniden toprağa karışıyor" sözleriyle açıklıyor.

Ağaçların yine de kesilmesi gerektiğinde belediyeler çoğu durumda yerlerine yeni ağaçlar dikiyor. 3.700'den fazla dişbudağı bulunan Midden-Groningen belediyesi, çeşitli park ve doğa alanlarında geniş çaplı orman bakımı yürütüyor. Bu alanlardaki dişbudaklar o kadar hasar görmüş durumda ki belediye, geniş bölümleri temizleyip bu kez farklı ağaç türleriyle yeniden dikmeye karar vermiş. Belediye, "Bu şekilde yeni bitki örtüsünü hastalıklara, zararlılara ve değişen iklim koşullarına karşı daha dayanıklı hale getirmek istiyoruz" diyor.

Belediyeler dişbudak hastalığıyla mücadelede tam olarak ne kadar harcama yaptıklarını belirtemiyor çünkü masraflar genel yeşil alan yönetimi bütçesinden karşılanıyor.

Ağaç uzmanı Plaat ise dişbudaklar için üzüldüğünü söylüyor. "Çok hoşgörülü bir ağaç" diyor ve ekliyor: "Bir kayınla karşılaştırın; o çok bencildir, altında hiçbir şey yetişmez. Ama bir dişbudağın altında her şey yetişir ve bitki örtüsü kaynar."