Hella Haasse'nin çay lordları romanı Türkçede yeniden gündemde

Hollanda edebiyatının önde gelen yazarlarından Hella S. Haasse'nin 1992 tarihli romanı Heren van de thee (Çay Lordları), Hollanda Doğu Hint Adaları'ndaki çay plantasyonu yaşamını konu alıyor. Haasse, bu romanını aile arşivlerinden çıkan mektup ve belgelere dayandırdı. Kitap, yayımlandığı dönemde Dutch Book Week kapsamında da dağıtıldı.

Romanın ana karakteri Rudolf Kerkhoven, Delft Teknik Üniversitesi'nin (TU Delft) bugünkü kampüsünde eğitimini tamamladıktan sonra Cava Adası'ndaki uzak bir çay plantasyonuna taşınır. Babasının izinden gitmeyi hedefleyen genç adam, burada “Eldorado” adını verdiği çiftlikte yeni bir hayat kurmaya çalışır ancak bölgeye uyum sağlamakta zorlanır.

Mektuplardan doğan bir aile hikayesi

Haasse, Kerkhoven ailesine ait belgeleri Endonezya Çay ve Aile Arşivi'nde buldu. Roman, yalnızca bu mektupların derlemesi değil; yazarın kendi çocukluğundan da izler taşıyor. Haasse 1918'de, o dönem Batavia olarak anılan ve bugün Jakarta adıyla bilinen şehirde doğdu.

Kitap, Kerkhoven'ın toprakla, eşiyle ve toplum içindeki konumuyla verdiği mücadeleyi anlatıyor. Roman boyunca karakterin çay ticaretinin işleyişine dair gözlemleri de okura aktarılıyor. Anlatım, bugünkü hızlı iletişim alışkanlıklarının tam tersine, yavaş ilerleyen bir mektup akışını andırıyor.

Haasse, Hollanda'da okul çağındaki çocukların sık okuduğu yazarlar arasında. 1948'de Hollanda Kitap Haftası için yazdığı Oeroeg adlı novellası da aynı coğrafyada geçiyor ve hâlâ derslerde okutuluyor. Haasse, Hollanda Kitap Haftası Ödülü'nü üç kez kazanan tek yazar. Constantijn Huygens Ödülü ve P. C. Hooft Ödülü'nün yanı sıra NS Kamu Ödülü'nü iki kez aldı. 2011'de 93 yaşında hayatını kaybetti.

Heren van de thee, yayımından yaklaşık on yıl sonra Ina Rilke tarafından İngilizceye çevrildi. The Guardian, romanı “en büyük hayal gücüne ve empatiye sahip bir romancının yazabileceği, zarif ve son derece başarılı bir doğaçlama” olarak değerlendirdi. Kitap, American Book Center'da satışta.