Hırvatistan'da atık skandalı hükümeti sarsıyor

Hırvatistan'da yıllardır süren yasa dışı atık depolama skandalı ülke gündemine oturdu. Muhalefet partileri, Başbakan Andrej Plenkovic'in kabinesini düşürmek için güven oylaması istiyor. Tepkilerin odağında, ülkenin orta kesimindeki Gospic kasabasında endüstriyel bir alana gömülen binlerce ton atık var.

Geçen yılın başında olayla ilgili bir çift gözaltına alındı ancak henüz yargı süreci başlamadı. Atıklar hâlâ toprağın altında. Hırvatistan Yolsuzlukla Mücadele Ofisi (USKOK) bu ay yaptığı açıklamayla skandalı yeniden gündeme taşıdı. Açıklamaya göre Gospic'te yaklaşık 37 bin ton atık bulunuyor; elektronik atıklardan tıbbi atıklara, plastikten inşaat malzemesine kadar birçok farklı türde atık var. Kirlilik toprağa öyle işlemiş ki temizlik için metrelerce toprağın kazınması gerekiyor.

Kirlilik yeraltı sularına sızdı

Gospic'teki toprağa yaklaşık 1750 tır dolusu ağır kirli madde gömüldüğü belirtiliyor. Bölgedeki bakır konsantrasyonu tarım arazileri için izin verilen seviyeden 100 kat, kurşun oranı ise 10 kat daha yüksek. Depolama alanının mansabında yeraltı sularında PFAS maddelerine de rastlandı; 'sonsuz kimyasallar' olarak bilinen bu maddeler yüksek kesimlerde neredeyse hiç bulunmuyor.

Kirlenmiş toprağın temizlenmesi gerektiği kesin, ancak nereye götürüleceği belirsiz. Hırvatistan'da tehlikeli atık depolama tesisi ve yakma tesisi bulunmuyor. Temizlik operasyonunu koordine eden Çevre Koruma ve Enerji Verimliliği Fonu, Avrupa Birliği genelinde 70 depolama tesisiyle iletişime geçtiklerini açıkladı. İlgilenen kurumlar bu ayın sonundan itibaren başvurabilecek.

Kamuoyu cevap bekliyor

Hırvatistan'da sürecin çok yavaş ilerlediği yönünde şikayetler var. Cumhurbaşkanı Zoran Milanovic, ABD'deki muhalefet partisinden sık sık hükümete 'neden hâlâ kimse cezalandırılmadı ve yetkililer neden bu duruma göz yumdu?' diye soruyor. Gözaltılar yaşandı ancak dava henüz açılmadı. USKOK'un soruşturması kapsamında iş insanları Josip ve Monika Sincek geçen yıl tutuklanmıştı. Josip, ağın lideri olarak görülüyor; İtalya, Slovenya ve Hırvatistan'dan gelen 'pahalı' atıkları ucuza alıp yasa dışı gömdüğü ve milyonlarca euro kazandığı iddia ediliyor.

Soruşturma genişledi: Josip'in ailesinden araziyi hazırlayıp üstünü örtenler ve sahte izin düzenleyen bir çevre memuru da soruşturmaya dahil edildi. Avrupa polis teşkilatı Europol'ün de soruşturmaya dahil olduğu aktarıldı.

Geçen yıl, dosyada Başbakan'ın partisinden üst düzey bir polis müfettişi olan Andrija Mikulic'in adı da geçmişti. Josip ifadesinde, Mikulic'in 500 bin avro rüşvet karşılığında skandalı örtbas etmeyi teklif ettiğini söylemişti. Mikulic tutuklanıp görevden alınmıştı. Josip bu hafta yaptığı açıklamada, suçluluğuna medyanın değil, sadece mahkemenin karar verebileceğini savundu. Duruşma tarihi henüz belirlenmedi ve birçok Hırvat, mahkemenin kararını bekliyor.