Hollanda AB bütçesinde kesinti istiyor, Brüksel ise daha fazla fon talep ediyor

Başbakan Rob Jetten, cuma günü Avrupa Konseyi Başkanı António Costa'yı Catshuis'te ağırlayacak. Görüşmenin ana gündem maddelerinden biri yeni Avrupa çok yıllı bütçesi olacak. Bir hafta sonra tüm Avrupa liderleri konuyu Brüksel'de ele alacak.

Avrupa Komisyonu, önümüzdeki yedi yıl içinde yaklaşık 2 trilyon euro harcamayı planlıyor. Bu, mevcut bütçeye kıyasla yaklaşık yüzde 60'lık bir artış anlamına geliyor.

Şu anda AB bütçesinin büyük bölümü tarıma ve bölgeler arasındaki ekonomik farklılıkların azaltılmasına gidiyor. Komisyon bu dengeyi önemli ölçüde değiştirmek istiyor. Tarım ve uyum fonlarının payının yaklaşık yüzde 70'ten yüzde 45'e düşürülmesi, inovasyon ve güvenliğe ayrılan payın ise yüzde 17'den yüzde 30'a çıkarılması öngörülüyor.

Hollanda ve diğer beş ülke bu kaydırmayı yeterli bulmuyor. Söz konusu ülkeler, bütçe teklifinden yüz milyarlarca euro kesilmesini istiyor. Ayrıca kaynakların savunma, rekabet gücü ve inovasyon gibi alanlara daha fazla ağırlık verilecek şekilde yeniden dağıtılmasını talep ediyor.

Mevcut fonları kesmek zor

Siyaset bilimci Sandrino Smeets, "Mevcut fonlarda kesinti yapmak her zaman daha zordur" diyor. Ona göre bu durum, savunma ve rekabet gücü gibi alanlar için oluşturulacak yeni fonların sonunda silinmesi, geleneksel tarım fonlarının ise ayakta kalması riskini doğuruyor.

RaboResearch'ten ekonomist Maartje Wijffelaars da bu noktada bir sorun görüyor. "Ulusal düzeyde olduğu gibi, bir gruba 'Sen her zaman çok alıyordun, artık daha az alacaksın' deyip başka bir grup için kaynak yaratmak gerçekten çok zor" diyor.

Wijffelaars'a göre AB içinde bu durum daha da karmaşıklaşıyor. Tarıma ayrılan pay azalıp savunma, rekabet gücü ve enerji dönüşümüne ayrılan pay artarsa, bundan kazançlı çıkan ve kaybeden ülkeler genellikle aynı ülkeler olmuyor.

RaboResearch'ten ekonomist Hugo Erken ise tartışmanın yalnızca Avrupa'nın ne kadar para harcadığı ve bunu kendi içinde nasıl bölüştürdüğüyle sınırlı kalmaması gerektiğini söylüyor. Erken'e göre asıl mesele, yatırımların daha güçlü bir Avrupa rekabet gücüne ve daha büyük bir ekonomik dayanıklılığa katkı sağlayıp sağlamadığı.

Erken bu sözlerle tek başına paranın yeterli olmadığını vurguluyor. Avrupa, düşük verimlilik artışı ve yüksek enerji maliyetleri gibi nedenlerle bazı alanlarda ABD'nin gerisinde kalıyor.

Erken, "Ortak Avrupa yatırımları, her ülkenin aynı şeyi ayrı ayrı geliştirmesinden daha fazla getiri sağlayabilir. Önemli olan sadece ne kadar para olduğu değil, bunun ne kadar verimli kullanıldığı" diyor.

Aynı durum savunma için de geçerli. Amsterdam Üniversitesi Makro ve Uluslararası Ekonomi bölümünde konuk araştırmacı olan Paul van den Noord, Avrupa ülkelerinin ortak askeri malzeme alımı yaparak daha verimli yatırım yapabileceğini belirtiyor.

Van den Noord'a göre bu daha verimli yatırım sayesinde ülkeler ölçek avantajlarından yararlanabilir. "Bu Hollanda'nın da çıkarına" diyen Van den Noord, ortak Avrupa yaklaşımının ABD'ye bağımlılığı azaltmaya da yardımcı olabileceğini ekliyor.

"Paranın bedava olduğu dönem bitti"

Ekonomist Wijffelaars, nerede daha verimli olunabileceğine bakmanın mantıklı olduğunu düşünüyor. "Çünkü daha fazla harcamak her zaman bir seçenek değil" diyor Wijffelaars. "Sermaye piyasası faizleri son dönemde sert biçimde arttı ve bedava borçlanma dönemi gerçekten sona erdi."

Van den Noord ise mevcut bütçe planında yeni önceliklere zaten yer verildiğini belirtiyor. "Planın içinde ciddi bir kaydırma var" diyor. "Ama yine de bir miktar artış da gerekiyor. İkisi birlikte gerekli."