Hollanda AB bütçesini kısmak istiyor, Avrupa'nın daha çok paraya ihtiyacı var

Başbakan Rob Jetten cuma günü Avrupa Konseyi Başkanı António Costa'yı Catshuis'te ağırlayacak. Görüşmenin gündeminde yeni Avrupa çok yıllı bütçesi ön planda. Bir hafta sonra tüm Avrupa liderleri Brüksel'de bu konuyu ele alacak.

Avrupa Komisyonu önümüzdeki yedi yıl için yaklaşık 2 trilyon euro harcamak istiyor. Bu, mevcut bütçeye göre yaklaşık yüzde 60'lık bir artış anlamına geliyor.

AB bütçesinin şu anda büyük bölümü tarıma ve bölgeler arasındaki ekonomik farklılıkların azaltılmasına gidiyor. Komisyon bu alanlarda ciddi bir kaydırma yapmak istiyor. Tarım ve uyum fonlarının payının yaklaşık yüzde 70'ten yüzde 45'e düşürülmesi, buna karşılık inovasyon ve güvenliğin payının yüzde 17'den yüzde 30'a çıkarılması planlanıyor.

Hollanda ve diğer beş ülke bu kaydırmayı yeterli bulmuyor. Ülkeler, bütçe teklifinden yüz milyarlarca euro kesilmesini istiyor. Ayrıca paranın savunma, rekabet gücü ve inovasyon gibi alanlara daha fazla ağırlık verilecek şekilde yeniden dağıtılmasını talep ediyorlar.

Uzmanlar: Yeni öncelikler ile eski fonlar arasındaki denge

Siyaset bilimci Sandrino Smeets, "Mevcut fonlardan kesinti yapmak her zaman daha zordur" diyor. Ona göre bu nedenle savunma ve rekabet gücü gibi alanlar için oluşturulacak yeni fonların sonunda silinmesi, geleneksel tarım fonlarının ise korunması riski bulunuyor.

RaboResearch ekonomisti Maartje Wijffelaars da benzer bir soruna işaret ediyor. "Ulusal düzeyde olduğu gibi, bir gruba 'Sen her zaman çok alıyordun, artık daha az alacaksın' demek ve başka bir alan için kaynak yaratmak çok zor" diyor.

Ona göre bu durum AB içinde daha da karmaşık hale geliyor. Tarıma ayrılan pay azalıp savunma, rekabet gücü ve enerji dönüşümüne ayrılan pay artarsa, bundan olumsuz etkilenen ve olumlu etkilenen ülkeler genellikle aynı ülkeler olmuyor.

RaboResearch'ten ekonomist Hugo Erken ise tartışmanın yalnızca ne kadar para harcandığı ve nasıl paylaşıldığıyla sınırlı kalmaması gerektiğini söylüyor. "Sonuçta önemli olan, yatırımların daha güçlü bir Avrupa rekabet gücüne ve daha büyük bir ekonomik dayanıklılığa katkı sağlayıp sağlamadığıdır" diyor.

Erken'e göre tek başına para yeterli değil. Avrupa, düşük verimlilik artışı ve yüksek enerji maliyetleri gibi nedenlerle bazı alanlarda ABD'nin gerisinde kalıyor.

"Ortak Avrupa yatırımları, her ülkenin aynı şeyi ayrı ayrı geliştirmesinden daha fazla getiri sağlayabilir. Önemli olan yalnızca ne kadar para olduğu değil, bunun ne kadar verimli kullanıldığıdır" diyor.

Savunmada ortak alım ve ölçek avantajı

Bu durum savunma için de geçerli. Amsterdam Üniversitesi Makro ve Uluslararası Ekonomi konuk araştırmacısı Paul van den Noord, Avrupa ülkelerinin askeri malzemeyi ortak satın alarak daha verimli yatırım yapabileceğini söylüyor.

Van den Noord'a göre bu tür daha verimli yatırımlarla ülkeler ölçek avantajlarından yararlanabilir. "Bu Hollanda'nın da çıkarına" diyor. Ona göre ortak Avrupa yaklaşımı, ABD'ye bağımlılığın azaltılmasına da yardımcı olabilir.

Ekonomist Wijffelaars, verimliliğin artırılabileceği alanlara bakmanın mantıklı olduğunu düşünüyor. "Çünkü daha fazla harcamak her zaman bir seçenek değil" diyor. "Sermaye piyasası faizleri son dönemde sert yükseldi ve bedava borçlanma dönemi gerçekten sona erdi."

Van den Noord ise mevcut bütçe planında yeni önceliklere zaten yer verildiğini belirtiyor. "Bütçede zaten ciddi bir kaydırma var" diyor. "Ama yine de bir miktar büyüme de gerekli. İkisi de lazım."