Hollanda Film Fonu, hiç gösterime girmeyen filme 550 bin euro verdi

Hollanda Film Fonu (Nederlands Filmfonds), ünlü Britanyalı yönetmen Peter Greenaway'in çektiği ancak hiç gösterime girmeyen bir uzun metraj filme 550 bin euroyu aşan destek verdi. Nieuwsuur ve NRC'nin ortak araştırmasına göre fon, filmin gösterime girip girmeyeceğine dair belirsizlik baştan beri sürerken kendi kurallarını göz ardı etti ve gerekli denetimleri yapmadan parayı ödedi.

Söz konusu film, Amsterdam'da yaşayan Greenaway'in Lucca Morti adlı yapımı. Oscar ödüllü Dustin Hoffman ve Helen Hunt'ın başrollerde yer aldığı filmin tahmini bütçesi 13 milyon euroyu aşıyordu. Film Fonu, 2023 yılında Hollandalı film ekipleriyle çalışmayı teşvik eden bir program kapsamında filme 600 bin euroyu aşan destek sözü verdi.

Fon, kendi koşullarını uygulamadı

Fon bu kararla kendi belirlediği bazı koşulları da çiğnedi. Bunlar arasında filmin Hollanda'da gösterime gireceğine dair garanti de bulunuyordu. Fon, bu şartı "yapıma inandığımız için" kaldırdığını açıkladı. İş direktörü George van Breemen, bu güvenin "yönetmen, oyuncu kadrosu ve projede yer alan deneyimli kişilerden" kaynaklandığını söyledi.

Fon ayrıca ana yapımcı Facing East hakkında geçmiş araştırması da yapmadı. Şirketin sahipleri, Hollanda desteği için başvurulduğu sırada borç ödememesi nedeniyle üç ayrı ülkede hukuki süreçlerle karşı karşıyaydı. Facing East, filmin bütçesinin yarısını çoktan sağladığını iddia etmişti; bu da fonun koşullarından biriydi ancak fon bunu hiç kontrol etmedi.

Destek başvurusunu Hollandalı yapım şirketi Witfilm yaptı. Başvuruda Netflix'in 2,5 milyon euroluk bir sözleşme hazırladığı belirtiliyordu. Ancak Nieuwsuur ve NRC'nin soruları üzerine Netflix, projeden haberdar olmadığını açıkladı. Nieuwsuur'a göre para sorunları ilk günden görülüyordu: Çekimlerin ilk gününde Dustin Hoffman, ödeme yapılmadığı için sete gelmedi. Witfilm, kurallar gerektirmesine rağmen fonu bu konuda bilgilendirmedi. Çekimler başladığında ise geciken ödemeler nedeniyle birkaç kez durduruldu. Projede yer alan bazı kişiler yaşananları sonunda fona bildirdi.

Kurgu sürecinde de sorunlar çıktı

Çekimlerin ardından kurgu aşamasında da aksaklıklar yaşandı. Facing East, yönetmen Greenaway'i sürece dahil etmeden bir versiyon hazırladı. Bu versiyon da tamamlanamadı çünkü üzerinde çalışan bazı kişilere hâlâ borç var; borçların bazıları on binlerce euroyu buluyor. Facing East, filmin tamamlanmamış bir versiyonunu Cannes Film Festivali'ne gönderdi.

Tüm bunlara rağmen Fon, geçen yıl Witfilm'in filmin son versiyonunun hazır olduğunu bildirmesinin ardından desteğin üçüncü taksitini ödedi. Fonun kendi kurallarına göre ödeme ancak son kurgu incelenip onaylandıktan sonra yapılabiliyor. Fon bu incelemeyi yapmadı ve Nieuwsuur'a göre son versiyon aslında hiç var olmadı.

İdare hukuku profesörü Jacobine van den Brink, Fon'un bu tutumunu ihmalkârlık olarak nitelendirdi. "Avans verirken tüm koşulların yerine getirildiğinden emin olmanız gerekir, çünkü burada kamu parası söz konusu" dedi. Filmin Hollanda'da gösterime gireceğine dair garantinin aniden kaldırılmasının "ne adil ne de şeffaf" olduğunu belirten van den Brink, bunun özellikle başarı şansı olmadığını düşünerek başvurmayan diğer adaylar açısından sorunlu olduğunu söyledi.

Film Fonu, Nieuwsuur ve NRC'nin araştırmasının "yeni bilgiler" ortaya çıkardığını belirtti. Fon, Witfilm'den yıl sonuna kadar filmin gösterim tarihini bildirmesini istediğini, aksi halde daha ileri adımlar değerlendireceğini açıkladı. Witfilm ise filimdeki rolünün "çok sınırlı" olduğunu ve yalnızca yüzde 6 hisseye sahip olduğunu savundu. Şirket, "Bu nedenle Film Fonu'nun kuralları filmin yalnızca yüzde 6'sı için geçerli" dedi.