'Hollanda temiz su kıtlığıyla mücadelede yıllarca geride'

Hollanda Sayıştayı (Algemene Rekenkamer), ülkenin kronik tatlı su kıtlığına hazırlıkta yıllarca geride olduğunu bildirdi. Perşembe günü yayımlanan raporda, geciken projeler, artan maliyetler ve zayıf siyasi yönlendirme nedeniyle tarım, gemicilik, sanayi, doğa ve içme suyu kaynaklarının giderek daha fazla risk altında olduğu uyarısı yapıldı.

Rapordaki temel bulgular

Sayıştay'ın “Tatlı Su Hakkında Endişeler” adlı raporuna göre, Tatlı Su Deltası Programı'nın ilk aşamasındaki önlemlerin yaklaşık dörtte üçü yıllarca gecikmeyle tamamlandı. Nederrijn ve Lek nehirlerinde akışı sürekli ve hassas biçimde ölçmeyi amaçlayan bir proje, planlanan süreden dört yıl sonra teslim edildi. Projeler genelinde ortalama gecikme üç yıl oldu.

İlk aşamanın bütçesi yaklaşık 365 milyon avro olarak belirlenmişti. Ancak ulusal hükümet ve bölgesel ortaklar sonunda 512,5 milyon avro harcadı. Bu, planlanan bütçenin yüzde 40'ın üzerinde bir artış anlamına geliyor.

Kuraklık artık geçici bir sorun değil

2015'te devlet ve altı tatlı su bölgesi tarafından kabul edilen programın, normal yıllarda su kaynaklarını yeterli tutması ve aşırı kuraklığa karşı tampon görevi görmesi amaçlanmıştı. Bu bölgeler kuzey Hollanda, doğu ve güneydeki yüksek kumlu topraklar, nehir bölgesi, batı Hollanda ve güneybatı deltası olarak sıralanıyor.

Sayıştay, “Kuraklık artık geçici bir sorun değil” diyerek doğa, tarım, iç gemicilik ve sanayiye verilen zararın artmaya devam edebileceğini belirtti. Yalnızca 2018'deki kuraklığın yaklaşık 500 milyon ila 2 milyar avro arasında zarara yol açtığı tahmin ediliyor.

Denetçilere göre temel bir eksiklik, program hedeflerinin somut ve ölçülebilir olmaması. Bu nedenle yetkililer aldıkları önlemlerin işe yarayıp yaramadığını değerlendiremiyor. Sayıştay, Altyapı ve Su Yönetimi Bakanı Vincent Karremans'a daha net hedefler belirlemesi, ilerlemeyi kaydetmesi ve sürekli izlemesi çağrısında bulundu. Ayrıca ulusal hükümet ve bölgesel yetkililerden kalıcı mali destek talep etti.

Bakan ve su kurullarından yanıt

Bakan Karremans, kuraklığın artık yapısal bir sorun olduğunu kabul etti. Her gecikmenin önlenemeyeceğini belirten bakan, yasal süreçler ve diğer dış etkenleri örnek gösterdi. Su sorununu yalnızca su sistemiyle çözmenin zorlaştığını ifade eden Karremans, kullanıcıların kıtlığa hazırlıklı olması gerektiğini söyledi. Projeleri ilerletmek istediğini ve “önümüzdeki yaz için hızlandıracağını” dile getirdi.

Hollanda Su Kurulları Birliği de yavaş ilerleme ve zayıf yönlendirme konusunda Sayıştay'ın endişelerini paylaştı. Birlik Başkanı Jeroen Haan, ülkenin kuraklığa ve diğer iklim etkilerine karşı dirençli olmak istiyorsa yatırımlara devam etmesi veya yatırımları artırması gerektiğini söyledi.

Birlik, “Geçen yaz Hollanda'nın uzun süreli kuraklığa, düşük nehir akışına ve tuzlanmaya ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha gösterdi” açıklamasını yaptı. Sayıştay'ın çalışması 2026 yazında yaşanan aşırı kuraklığı kapsamadı.

Sayıştay, 26 projeyi inceledikten sonra doğa, tarım, gemicilik, sanayi ve içme suyu üzerindeki etkileri değerlendirdi. Gecikmenin toplumsal maliyetinin tam olarak hesaplanamayacağını ancak milyonlarca hatta milyarlarca avroya ulaşabileceğini belirtti. Bu hafta başında Altyapı ve Su Yönetimi Bakanlığı, ülke genelindeki resmi su kıtlığının sona erdiğini ancak etkilerinin aylarca süreceğini açıklamıştı.