Hollanda'da box 3 vergi tartışması yeniden alevlendi

Hollanda'da tasarruf, yatırım ve gayrimenkul üzerinden alınan box 3 vergisine ilişkin tartışma yeniden gündeme geldi. Planlara göre 2028'den itibaren yeni bir vergi sistemi yürürlüğe girecek. Ancak koalisyon partileri bu konuda henüz anlaşmaya varabilmiş değil ve sistemin hayata geçip geçmeyeceği belirsizliğini koruyor. Lahey dışında da konu farklı kesimler tarafından yakından takip ediliyor: Kimi yatırımcı ertelenmesinden memnun, kimi ise bir an önce yürürlüğe girmesini istiyor.

Yeni sistemde vergi nasıl alınacak?

Box 3 tartışması, servetten elde edilen gelirin nasıl vergilendirileceğiyle ilgili. İki farklı yöntem öne çıkıyor. Bunlardan biri "vermogensaanwasbelasting" yani servet artışı vergisi. Bu yöntemde, kâr yıllık olarak vergilendiriliyor; kazanç hisse senedi veya kripto para gibi varlıklarda "kilitli" kalsa bile vergi ödenmesi gerekiyor. Vergiyi ödeyecek nakit parası olmayanların hisse veya kripto paralarının bir kısmını satması gerekebiliyor.

Diğer yöntem ise "vermogenswinstbelasting", yani servet kazancı vergisi. Bu durumda yalnızca hisse senedi veya gayrimenkul satıldığında vergi ödeniyor. Ancak bu sistemin dezavantajı, vergi mükelleflerinin satışı erteleyerek vergiden kaçınabilmesi.

Kripto yatırımcıları: Risk cezalandırılıyor

Kripto yatırımcısı Rob Duijvestijn, yeni sistemde tercih edilen yönteme karşı. Duijvestijn'e göre kripto piyasasında fiyatlar çok sert yükselip düşebildiği için servet artışı vergisini ödemek karmaşık bir hal alıyor. "Yüzde 100 getiri elde edebilirsiniz ama ciddi kayıplar da yaşayabilirsiniz. Vergiyi ödemek için parayı ayırmazsanız finansal sıkıntıya düşebilirsiniz" diyor. Duijvestijn, aralık ayında zirve yapıp ilkbaharda çöküş yaşayan bir yatırımcının, artık var olmayan bir kazanç üzerinden vergi ödediğini belirtiyor. Kripto yatırımcıları özellikle servet artışı vergisi nedeniyle yeni sistemin ertelenmesinden memnun.

Gayrimenkul yatırımcıları ertelemeyi istemiyor

Buna karşılık kiracı konumundaki gayrimenkul yatırımcıları, yeni yasanın ertelenmesinden hoşnutsuz. Onlar servet artışı vergisi ödemeyecek olsa da yasanın bir an önce yürürlüğe girmesini istiyor. Mevcut box 3 sisteminde yatırımcılar, yüzde 6'lık varsayılan getiri üzerinden yüzde 36 vergi ödüyor. Ancak gerçek getiri çoğu zaman çok daha düşük oluyor. Bunun bir nedeni de birçok ev sahibinin "Uygun Fiyatlı Kiralık Konut Yasası" (Wet betaalbare huur) nedeniyle kira artışı yapamaması.

Ev sahibi Wim Steenks de kiracıları 50 yıldan fazla süredir oturduğu için kira artışı yapamayanlardan. 2021'den bu yana yüzde 6'lık daha yüksek varsayılan getiri üzerinden vergi ödediği için kira gelirinden fazlasını vergiye veriyor. Gayrimenkul yatırımcıları, gerçek getirilerinin varsayılandan düşük olduğunu düşündüklerinde bunu şu anda Vergi Dairesi'ne (Belastingdienst) bildirebiliyor. Ancak Vergi Dairesi, konutların WOZ değer artışını da getiri olarak hesaba katıyor. Konut fiyatları son yıllarda sürekli arttığı için Steenks kağıt üzerinde daha fazla getiri elde ediyor görünüyor. "Boşalırsa satarım, çünkü her yıl bana para kaybettiriyor" diyen Steenks, yeni sistemde gerçek getiri üzerinden vergilendirme yapılması halinde çok daha iyi durumda olacağını, bunun maliyetlerin düşülebilmesi koşuluyla geçerli olduğunu söylüyor.

Serbest çalışanlar için emeklilik yatırımları

Emeklilik birikimi yapmanın bir yolu da yatırım. Birçok serbest çalışan (zzp) bunu tercih ediyor. Bu, bir emeklilik sağlayıcısı aracılığıyla ayrı ve bloke bir emeklilik hesabında yapılabiliyor. Ya da kişi kendi normal yatırım hesabı üzerinden yatırım yapabiliyor. Emeklilik sağlayıcıları yeni müşteri sayısında artış olduğunu belirtiyor.

Girişimci Petra van Rooijen, yeni sistem nedeniyle emeklilik yatırımına geçmeyi düşünen serbest yatırımcılardan biri. "Yeni sistem görüşümü değiştirdi" diyen Van Rooijen, servet artışı vergisine karşı çünkü bu durumda henüz paraya çevrilmemiş, hisselerde kilitli kalan yıllık kazançlar üzerinden vergi ödemek zorunda kalacak. "Sadece kağıt üzerinde var olan bir kazanç için vergi ödemek pek adil gelmiyor. Ayrıca yatırımlarınızı mümkün olduğunca uzun süre dokunmadan büyütmek istersiniz" diyor. Van Rooijen emeklilik yatırımına geçerse vergiyi ancak emekli maaşı ödendiğinde ödeyecek. Ancak bunun karşılığında emeklilik yaşına gelmeden parayı çekme esnekliğini kaybedecek. "Bu esneklik benim için emeklilik yatırımı seçmememin önemli bir nedeniydi, ancak yeni sistemle emeklilik yatırımının vergi avantajı benim için eskisinden daha ağır basıyor" diyor.