Hollanda'da bütçe görüşmeleri için süre daralıyor

Hollanda'da kabine, 15 Eylül'de kralın okuduğu troonrede (taht konuşması) ile duyurulacak bütçe planları için muhalefette destek arayışında. Hem alt hem üst kanatta çoğunluğu bulunmayan kabine, bu nedenle planların geniş bir destek görmesi için hem sol hem sağ partilerin onayını almak istiyor.

Koalisyon desteğe muhtaç

Başbakan Rob Jetten, önümüzdeki iki hafta içinde bu desteği bulmayı umuyor. Ancak bu hedef zor görünüyor. JA21 ve PRO, yaz tatilinden önce ortak bir anlaşmaya sıcak bakmadıklarını açıkladı. Süre de daralmış durumda. İki hafta içinde herhangi bir muhalefet partisiyle anlaşmanın neredeyse imkânsız olduğu belirtiliyor. Kabinenin destek karşılığında fedakârlık yapması gerekebilir; örneğin, sağlık sigortasında eigen risico (kişisel risk payı) olarak bilinen muafiyetin gelecek yıl 75 euro artırılması planı masada. Ancak bu plana hemen hemen hiçbir muhalefet partisi destek vermiyor. Bu planın iptali hâlinde kabinenin 4,7 milyar euro ek kaynak bulması gerekecek.

Diğer sorun başlıkları da uzun. Vergi konusundaki box 3 düzenlemesi her yıl mali sürprizler yaratmaya devam ediyor. Kabinenin yaz boyunca üzerinde çalıştığı değişikliklerin milyarlarca euroya mal olabileceği ifade ediliyor. Sosyal İşler Bakanı Hans Vijlbrief, sendikaları tekrar masaya oturtmayı henüz başaramadı. Kamu ulaşımında 9 Eylül'de ulusal bir grev planlanıyor. Sosyal anlaşma sağlanamazsa, WW (kısa süreli işsizlik maaşı) ve WIA (maluliyet maaşı) üzerindeki kesintilere meclisten destek gelmeyecek. Kabine, AOW yaşlılık aylığına yönelik kesinti tasarısını ise zaten geri çekti.

Muhalefet bloğundaki görüş ayrılıkları

Bu milyarlarca euroluk kesintilerin bütçeye etkisi ileriki yıllara yayılabileceği için kabinenin oyalaması mümkün, fakat bu PRO'nun desteğini tehlikeye atabilir. PRO, sendikalara yakınlığıyla biliniyor ve kesintilerin şimdi rafa kaldırılması şartını öne sürüyor. Bu partinin şirketlerden ve varlıklı kişilerden daha fazla vergi alınması talebi ise liberal koalisyon ortağı VVD ile çelişiyor. VVD doğal olarak sağ partilerle iş birliğini tercih ediyor. Temsilciler Meclisi'nde bu doğrultuda JA21'e bakılıyor. Kabinenin Senato'daki çoğunluğu garanti altına almak istiyorsa, çiftçi partisi BBB ile görüşmesi kaçınılmaz görünüyor, ancak BBB şu ana kadar bakanlık düzeyinde görüşmeye davet edilmedi. Başbakan Jetten cuma günü yaptığı açıklamada, BBB'nin müzakere talebinde bulunması hâlinde kapıların açık olduğunu söyledi ancak daha önce ortak zemin bulunamadığını ifade etti.

Koalisyonun kendi içinde de uzlaşması gerekiyor. Yaz öncesi Bakan Vijlbrief, vergi konusunda tartışma yaratan bir açıklamayla, servet vergisinin tabu olamayacağını söylemişti. Kabine için moraldir ki, Centraal Planbureau (CPB) son ekonomi tahmininde herhangi bir büyük şok beklenmiyor. Artan enerji fiyatları vatandaşların bütçesini zorluyor, ancak kamu maliyesi aşırı kötüleşmiyor. CPB, gelecek yıl için bütçe açığını 2,1 yüzde olarak öngörüyor. Bu oran, AB kriterleri olan maksimum yüzde 3'ün altında. Bu durum kabineye muhalefeti memnun etmek için sınırlı manevra alanı bırakıyor.

Maliye Bakanı Eelco Heinen ise cuma günü bakanlar kurulu toplantısı sonrası bu iyimserliği yalanladı. Heinen, CPB'nin gelecek yıl bütçede yaklaşık 9 milyar euroluk atıl kalmasını beklediğini, fakat kabinenin bu ihtimali fiyatlamadığını söyledi. Bakan, kendisinden ek kaynak talep eden bakanlıklara kapıların kapalı olduğunu ve herkesin kendi bütçesini denkleştirmesi gerektiğini vurguladı.