Hollanda'da enerji şebekesi ücretlerine yüzde 20 zam geliyor

Hollanda'da her hanenin elektrik şebekesinin bakım ve yönetimi için ödediği ücretler önümüzdeki yıl ciddi biçimde artacak. Aynı durum gaz boru hatları için de geçerli. Bu artışlar, denetleyici kurum ACM'nin şebeke işletmecilerinin yeni tarifelerine ilişkin tahmininden ortaya çıktı.

Ortalama bir hane, önümüzdeki yıl enerji şebekesine bu yıl olduğundan 89 euro daha fazla ödeyecek. Bu yaklaşık yüzde 20'lik bir artış anlamına geliyor ve gaz ile elektriğin kendi fiyatındaki ek maliyetlerin üzerine ekleniyor.

Özellikle elektrik şebekesindeki maliyet artışı, Stedin ve Liander gibi şebeke işletmecilerinin karşı karşıya olduğu büyük görevleri yansıtıyor. Hollanda daha fazla konut inşa etmek ve özellikle yurt dışından gelen fosil enerji kaynaklarına bağımlılığı azaltmak istiyor. Ancak yeni mahalleler ve denizdeki rüzgar santralleri ek kablolar ve trafo istasyonları gerektiriyor.

ACM yönetim kurulu üyesi Manon Leijten, "Bunun için şebeke işletmecilerinin, haneler ve şirketler tarafından iletim tarifeleri üzerinden ödenen büyük yatırımlar yapması gerekiyor" diyor.

Şebeke maliyetleri yıllar içinde katlanarak artıyor

Elektrik şebekesinin yenilenmesi için yapılan harcamalar önümüzdeki yıllarda daha da artacak. 2023'te şebeke işletmecileri elektrik şebekesine 6 milyar eurodan biraz fazla yatırım yaptı. Bu yıl bu rakamın iki katına çıkması bekleniyor ve 2028'de bir yılda 16 milyar euroyu aşabilir.

Yine de şebeke işletmecileri, herkesin enerji faturasındaki "şebeke yönetim maliyetleri" kaleminin önümüzdeki yıllarda her yıl beşte bir oranında artacağını düşünmüyor. Sektör kuruluşu Netbeheer Nederland'dan Jinny Moe Soe Let, "Önümüzdeki yıllarda artış sürecek, ancak daha çok yılda yüzde 5 ila 7 arasında olacak" diyor.

Maliyetler her şebeke işletmecisinde aynı hızda artmıyor. Hane maliyetlerinin özellikle 2027'de bu kadar hızlı artmasının nedeni kısmen, enerji şebekesinin daha önceki genişletme çalışmalarının beklenenden daha pahalıya mal olması. Moe Soe Let, "ACM de yeni bir hesaplama yöntemi kullanıyor" diyor. Bu yöntemin özü, şebeke işletmecilerinin maliyetlerinin daha hızlı karşılanması ve şebekenin genişletilmesi için yaptıkları belirsiz maliyetlere daha iyi yanıt verebilmeleri.

Elektrik şebekesine yapılan büyük yatırımların önümüzdeki on beş yıl içinde enerji faturalarını ciddi ölçüde artırabileceği zaten biliniyordu. Bu nedenle yetkililer geçen yıl, vatandaşlar için maliyetleri kabul edilebilir düzeyde tutmak amacıyla seçenekleri değerlendirdi. Örneğin bölgesel ısıtma şebekelerinin sübvanse edilmesi. Bu durumda daha az ısı pompası ve dolayısıyla daha az elektrik gerekir.

Bu tür fikirler için elektrik şebekesinin daha az güçlendirilmesi gerekir. Bu da para tasarrufu sağlar. Bir diğer seçenek de şebeke işletmecilerinin yatırımlarının devlet kasasından, örneğin daha yüksek devlet borcu yoluyla daha fazla karşılanması. Bu şekilde maliyetler gelecek nesillere aktarılmış olur.

Moe Soe Let, "Biz ikincisinden yana değiliz" diyor. "Ancak maliyetlerin nasıl dağıtılacağı sorusu önemli. Bu, siyasetin yanıtlaması gereken bir soru."

Esnek tarife planı

Şebeke işletmecilerinin kendi planları da var. Moe Soe Let, "2029'da daha esnek bir tarifeyle çalışmak istiyoruz" diyor. "O zaman günün hangi saatinde elektrik kullandığınız önem kazanacak." Bu tür düşük ve yoğun saatler şu anda elektrik tedariki için de geçerli, ancak yakında şebekenin maliyetleri için de uygulanacak.

Bu, elektrik şebekesindeki yoğunlukların azalmasına yol açacak ve dolayısıyla daha az yatırım gerekli olacak.