Hollanda'da kadın haklarına destek araştırması: Tutumlarda gerileme

Amsterdam Üniversitesi'nden (UvA) baş araştırmacı Mark Boukes'un 2.500 katılımcıyla gerçekleştirdiği araştırma, Hollanda'da kadın emansipasyonuna verilen desteğin son dört yılda azaldığını gösterdi. Boukes, salı günü NOS Radio 1 Journaal'da yaptığı açıklamada, "Hollanda'da kadın emansipasyonuna destek son dört yılda hafif bir düşüş gösterdi" dedi. Araştırmaya göre, kadının erkekten daha fazla kazanması durumunda sorun çıkacağını düşünen Hollandalıların sayısı artıyor.

Bu sonuç, daha geniş bir eğilimin parçası. Kadınlar ve queer topluluğunun hakları, bir süredir muhafazakâr düşüncelerin güç kazanmasından olumsuz etkileniyor. Geçen ay yapılan bir araştırma, lise öğrencilerinin eşcinselliğe dört yıl öncesine göre çok daha olumsuz baktığını ortaya koymuştu. Hollanda son dönemde küresel emansipasyon sıralamasında 43'üncülükten 46'ıncılığa geriledi. Ülke, kadınların iş gücüne katılımı ve ulusal siyasetteki kadın sayısı konusunda başka ülkelerin gerisinde kaldı.

Uzmanlara göre tablo karmaşık

Uzmanlar, bu eğilimin nedeninin karmaşık olduğunu vurguluyor. Açıklamalar sorunun genellikle yalnızca bir bölümünü kapsıyor ve araştırmalar farklı gruplara odaklanıyor. Ancak uzmanların hemfikir olduğu bir nokta var: Muhafazakâr toplum görüşü Hollanda'da sanıldığından çok daha güçlü biçimde yerleşmiş durumda.

Araştırmacı Paula Thijs, 2003 yılında dönemin CDA Bakanı Aart Jan de Geus'un kadın emansipasyonunun tamamlandığını söylediğini hatırlatıyor. Bu görüşe göre kadınlar zaten kendiliğinden ilerleyecekti ve hükümetin rolü sınırlıydı. Böylece emansipasyon sorumluluğu büyük ölçüde bireye bırakılmıştı. Thijs, "Ancak son gelişmeler bir şey gösteriyorsa, o da eşit hakların ve toplumsal cinsiyet eşitliğinin kendiliğinden oluşmadığıdır" diyor.

Geleneksel düşünce biçimlerinin yükselişinde iki eğilim öne çıkıyor: Siyasi yelpazenin sağa kayması ve sosyal medyanın etkisi. Bu ortamlarda pek çok genç erkek ve oğlan çocuğu yanlış bilgilerle ve manosfer olarak bilinen çevrimiçi akımla karşılaşıyor. Uzmanlar, bu eğilimlerin günümüzde neden güç kazandığını açıklıyor.

Araştırmacı Margit van der Steen, azalan siyasi katılımın sağ partilerin büyümesiyle bağlantılı olduğunu söylüyor. Örneğin JA21 ve Forum voor Democratie'nin meclis gruplarında nispeten az kadın bulunuyor. Bu partiler kadın emansipasyonuna ve lgbtqia+ politikalarına da daha az olumlu bakıyor; söz konusu politikaları "toplumsal cinsiyet palavrası" ya da "harf çorbası" diye nitelendiriyorlar.

Ancak toplumsal cinsiyet rollerine sıkı sıkıya bağlılık çok daha eskilere dayanıyor. Yüz yıl önce Hristiyan partiler kadınların siyasi katılımına ciddi direnç göstermişti. Bugün bile SGP'nin Tweede Kamer (Hollanda Temsilciler Meclisi) grubunda hiç kadın yok.

Thijs ve Van der Steen, Hollanda'da "güçlü ve inatçı bir annelik ve ev kadınlığı ideolojisi" olduğunu belirtiyor. Özellikle evli kadınlar iş gücünden uzak tutuluyordu; bunun bir nedeni de eşlerinin aileyi geçindirecek kadar kazanmasıydı.

Ayrıca emansipasyon hareketi sosyal medyayla da mücadele ediyor. Thijs, "Çevrimiçi dünya, küresel antigender hareketi tarafından kullanılıyor. Bu hareket yanlış bilgi yayıyor ve toplumsal cinsiyet karşıtı bir anlatıyı savunuyor" diyor. Movisie araştırmacısı Djoeke Ardon, içeriğin örneğin transfobik ya da kürtaj karşıtı olduğunu ekliyor.

Thijs'e göre, "Radikal sağ, sağ popülist, muhafazakâr ve Hristiyan grupların bu birleşimi, yalnızca kadın ve erkek ayrımının bulunduğu, net bir hiyerarşi ve rol dağılımının olduğu geleneksel bir topluma dönmek istiyor."

Gençlerle diyalog çağrısı

Van der Steen, yakın tarihli bir UvA araştırmasına işaret ederek bazı durumlarda partner şiddetini kabul edenlerin sayısının biraz arttığını söylüyor. Ona göre bu durum, düşünceleri özellikle sosyal medya üzerinden yayılan manosferin yükselişinden ayrı düşünülemez.

Ardon, oğlanların bu içerikle neden ilgilendiğini açıklamanın zor olduğunu söylüyor. İçerik onların güvensizliklerini hedefliyor; örneğin ancak baskın olurlarsa ve çok paraları olursa bir partner bulabilecekleri mesajını veriyor. Ardon, "Gençlerin bu içeriğin para kazanmak için üretildiğini fark etmesi iyi olur" diyor.

Oğlanlar çevrimiçi ortamda baskın olmaları gerektiğini duyarken, kadınlar nefretle karşılaşıyor. Thijs, bunun "çok daha seksist" bir nitelik taşıdığını doğruluyor. Atria araştırmacısı, kadınların güvenliği tartışmasının göç karşıtı protestolarda olduğu gibi kötüye kullanıldığını görüyor. "Oysa kadınlar en çok evlerinin kapısının ardında güvensizlik yaşıyor. Tartışılması gereken konu bu" diyor.

Ardon, katı görüşlere sahip gençlerle diyalog kurmanın önemine dikkat çekiyor: "Örneğin baskınlık ya da kadının ne kadar kazanabileceği gibi fikirler üzerine. Bu düşüncelerden tüm toplum zarar görüyor, erkeklerin kendisi de dahil."

Gelir farklılıkları, güvenlik, geleneksel roller, siyasi katılım: Son yıllarda ortaya çıkan sayısız araştırma, emansipasyondaki gerileme eğilimini kısmen açıklıyor. Thijs'e göre, İskandinav ülkelerinin öncülük ettiği politikalar kapsamlı bir kültür değişimini kısmen sağlayabilir. "Onlar bu sistemi ve beraberindeki kültür değişimini bir sonraki nesile aktarıyor" diyor.