Hollanda'da konut kredisi faizi yükseliyor, alım gücü düşüyor

Hollanda'da ortalama konut kredisi (hypotheek) faizi her hafta yeni bir yıl rekoru kırıyor. Finansal danışmanlık şirketi Van Bruggen'de kredi danışmanı olan Oscar Noorlag'ın NU.nl'ye verdiği bilgiye göre, hafta başında yüzde 4,42 olan faiz 0,12 puan artarak yüzde 4,5'e yükseldi.

Faizlerdeki bu artışın başlıca nedenleri arasında İran'daki savaş, yükselen yakıt ve enerji fiyatları ile buna bağlı olarak artan enflasyon gösteriliyor. Noorlag, "Yatırımcılar uzun süre artışın geçici olacağını umuyordu, ancak özellikle eylül ayında yatırımcılar arasındaki tedirginliğin arttığı görüldü" dedi.

Yükselen konut kredisi faizi yalnızca ev almayı planlayanları değil, hâlihazırda bir ev sahibi olanları da etkiliyor. Faiz oranlarının yükselmesiyle bankaların vermek istediği azami kredi miktarı düşüyor. Noorlag'a göre bu artış, kredi kapasitesinde kolayca binlerce euro kayba yol açıyor.

Noorlag bunu, birlikte yıllık geliri 85 bin euro olan ve enerji etiketi C olan bir ev arayan bir çift örneğiyle açıklıyor. Bu çift, yıl başında yüzde 3,84 faiz oranıyla en fazla 390.755 euro kredi alabiliyordu. Mevcut yüzde 4,50 faiz oranıyla bu tutar 375.463 euroya geriledi. Bu da çiftin ev alımı için 15 bin eurodan fazla daha az bütçeye sahip olduğu anlamına geliyor.

Faiz artışının nedenleri ve piyasa etkisi

Noorlag'a göre faiz oranlarının yükselmesinin üç nedeni var. Öncelikle artan jeopolitik gerilimler ve çatışmalar finansal piyasalarda belirsizlik yaratıyor. Yapay zekânın yükselişi ve veri merkezlerine yapılan devasa yatırımlar da bu süreçte rol oynuyor; bu yatırımlar için büyük miktarda sermaye gerekiyor ve bu da faizi yukarı çekiyor. Ayrıca Avrupa'daki siyasi değişimlere ve artan devlet borçlarına ilişkin endişeler de büyüyor.

Fransa gibi ülkelerde de yatırımcıların artan devlet borcu konusunda giderek daha fazla endişelendiğini belirten Noorlag, "Ve bu tedirginlik buradaki faiz oranlarını da yukarı itiyor" ifadelerini kullandı.

Yüksek faizin konut piyasası üzerinde şimdiden belirgin bir etkisi var. Noorlag, "Bir süredir yüksek faiz nedeniyle ev fiyatlarının düştüğünü görüyoruz" diyor. Fiyatlar keskin bir düşüş göstermese de piyasadaki soğuma uzun zamandır gözlemleniyor. Faiz yüksek kaldığı sürece bu eğilimin sürmesi bekleniyor.

Bu arada konut sitesi Funda'da satılık konut sayısı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 25 arttı. Yalnızca eylül ayında arz yüzde 10 arttı. Bunlar piyasanın değiştiğine dair net işaretler. Artan aylık ödemeler nedeniyle potansiyel alıcıların bir kısmı devre dışı kalıyor. Bu da konutların satılmasının uzamasına ve konut piyasasındaki devir hızının düşmesine yol açıyor.

Yükselen konut kredisi faizinin etkilerini yalnızca ilk kez ev alacaklar hissetmiyor. Noorlag'a göre yeni bir eve taşınmak isteyen ev sahipleri de bu durumdan olumsuz etkileniyor. "Birçok ev sahibinin şu anda uzun vadeli sabitlenmiş yüzde 1 ila 2 arasında bir faizli kredisi var" diyen Noorlag, "Taşındıklarında bu düşük faizi mevcut kredi tutarları için genellikle kısmen yanlarında götürebiliyorlar. Ancak ek olarak borç almaları gereken tutar için geçerli olan, çok daha yüksek olan mevcut faiz oranı" şeklinde konuştu.

Bu nedenle birçok ev sahibinin oturduğu yerde kalma ihtimali var. Bu, zaten sıkıntılı olan konut piyasası için kötü haber; zira hâlihazırda zor ilerleyen taşınma süreci daha da baskı altına girebilir. Konut kredisi faizinin seyri de tahmin edilmesi zor bir görünüm sergiliyor. Son yıllardaki aşırı yüksek enflasyonun ardından faiz yıl başında düşüş eğilimindeydi; ta ki ABD Başkanı Donald Trump İran'a saldırma kararı alana kadar.