Hollanda'da kuraklık doğayı tehdit ediyor: 'Bitki ve hayvanlar için ölümcül olabilir'

Hollanda'nın Zeeland bölgesindeki Schouwen-Duiveland adasında, Slot Haamstede kalesinin çevresindeki ormanlık alanda yürüyen Natuurmonumenten (Doğa Anıtları) hidroloğu Jaco van Heemskerk, durumu "sonbahar gibi" diye tanımlıyor. Ayaklarının altında kuru yapraklar hışırdıyor, ağaçların bir kısmı yapraklarını dökmeye hazırlanıyor. Ağaçlar su tüketimini en aza indirerek "tasarruf moduna" geçmiş durumda. Ancak Van Heemskerk, yağışların gelmemesi halinde ağaçların ölebileceğini söylüyor.

Kalenin etrafındaki su dolu hendek tamamen kurumuş. Su seviyesinin en az 1 metre düştüğü görülüyor ve bir tekne çamurun üzerinde duruyor. Toprak çatlamaya başlamış. Van Heemskerk, "Her zaman dinamik bir yapı vardır, doğa bununla başa çıkabilir ama bu kuraklık çok uzun sürüyor" diyor. Zeeland, Hollanda'da yağış açığının en büyük olduğu bölgelerden biri.

Hidrolog, kaledeki dizüstü bilgisayarında kumullardaki yer altı suyu seviyesini gösteren bir grafik paylaşıyor. Grafik, su seviyesinin Ocak 2025'ten itibaren düştüğünü, Ekim'de kısmen yükseldikten sonra Şubat'tan bu yana tekrar çok alçaldığını gösteriyor. Van Heemskerk, "Aslında kuraklık Ocak 2025'te başladı. Yer altı suyu şu an 1976 yazından daha düşük seviyede. Bu yeni bir dip noktası" ifadelerini kullanıyor.

Biyolojik çeşitlilik üzerindeki etkiler

Kuraklık, yalnızca ağaçları değil, orkide gibi bitki türlerini de tehdit ediyor. Kuruyan göletler nedeniyle kamsalamander (tepelik semenderi) ve knoflookpad (sarımsaklı kurbağa) gibi amfibiler ölebilir. Akarsular kuruyor, fundalıklar zarar görüyor ve yusufçuklar, kelebekler ile diğer böcekler yok olabilir. Van Heemskerk, "Bu kuraklık bazı hayvan ve bitkiler için ölümcül olabilir" diye uyarıyor.

Schouwen-Duiveland kumullarının yaklaşık 10 kilometre doğusunda, Plan Tureluur adlı 1000 hektarlık bir sulak alan bulunuyor. Yirmi yıl önce tarım arazisi olan bölge, şimdi kılıçgaga, kaşıkçı ve Tureluur (kızılbacak) gibi birçok kuş türüne ev sahipliği yapıyor. Ancak haftalardır süren kuraklık nedeniyle bölgedeki su birikintileri azalmış, zemin çatlamış. Van Heemskerk, tilki ve diğer yırtıcı hayvanların kuşlara çok kolay ulaşmasını önlemek için suyun kritik önem taşıdığını, su olmadığında üreme başarısının sıfır olabileceğini vurguluyor. "Doğu Schelde kıyısındaki bu güzel bölge, Hollanda'da benzeri az bulunan bir yer. Baktıkça gerçekten üzülüyorum" diyor.

Kalıcı çözümler gerekiyor

Hidrolog, doğayı kuraklığa karşı daha dirençli hale getirmek için ulusal düzeyde kapsamlı önlemler alınması gerektiğini savunuyor. "Devletin güçlü çözümler bulması şart. Aksi takdirde sürekli pompalarla su basmaya devam ederiz ve bu işin üstesinden gelemeyiz" diyor. 2018'deki kurak yazın nadir olduğunu düşündüklerini ancak 2020, 2022 ve 2025 yazlarının da kurak geçtiğini hatırlatıyor ve iklim değişikliği nedeniyle bu tür yazların daha sık yaşanacağını söylüyor.

Van Heemskerk'e göre, suyun kışın doğrudan denize pompalanması yerine daha uzun süre tutulması gerekebilir. Şu anda suyun hızlı tahliyesi, hem karavanla erken gelen tatilciler hem de tarlalarına girmek isteyen çiftçiler için zeminin çok ıslak olmasını önlemek amacıyla yapılıyor. Ancak bu uygulama yer altı su seviyesini düşürüyor. Hidrolog, ülkenin su yönetimi ve arazi kullanım düzeninin kökten değişmesi gerektiğini belirtiyor: "Tüm sistemi onarmalıyız. Bunu yapmazsak türleri kaybedeceğiz ve zaten çok az türümüz kaldı. Eşsiz olan bir şeyin elinden kayıp gitmesi gerçekten içimi acıtıyor."