Hollanda'da kuraklik sonrasi yagmurla gelen 'yalanci sonbahar'

Hollanda'da son gunlerde etkili olan yagmurlar, kuraklik nedeniyle sararan agaclarin yapraklarini dokmesine yol acti. Orman ve parklarda yuruyenler, sanki sonbahar gelmis gibi bir atmosferle karsilasiyor. Hidrolog Niko Wanders, "Bu durum sonbahar hissi veriyor" derken, biyolog Arnold van Vliet, bunun gercek sonbahar olmadigini, ancak erken yaprak donusumunun artik tekrarlayan bir fenomen haline geldigini vurguluyor. Gecen yil da ayni donemlerde 'yalanci sonbahar' yasanmisti.

Kuraklik agaclari zayiflatti

Arnold van Vliet, bu durumun arka arkaya yasanan asiri kurak donemlerin birikiminden kaynaklandigini belirtiyor: "Kurak donemler agaclari zayiflatiyor ve iyilesmeleri icin zaman tanimiyor." Sadece agaclar degil, diger bitkiler ve hayvanlar da bu durumdan etkileniyor. Kuruyan calilar ve azalan nektar uretimi gibi etkiler, ekosistemde zincirleme sonuclara yol aciyor. Agaclar, yapraklarini dokerek asiri su kaybini onlemeye calisiyor; bu bir korunma mekanizmasi.

Yagmurun etkisi sinirli

Son gunlerdeki yagmurlar, topragin ust tabakasini islatti ve bitkilerin bir kisminin toparlanmasina yardimci oldu. Ancak Niko Wanders, ortalama yagis aciginin hala 200 milimetrenin uzerinde oldugunu ve bu yagmurlarin "kizgin tasa damla" gibi oldugunu soyluyor. Sararan yapraklar yesile donmese de, yeniden guc kazanabilir. Van Vliet, "Yapraklar yagmurla tekrar su emebilir" diyor. Bazi agaclar, yedek tomurcuklari sayesinde yeniden yapraklanabiliyor ve hatta cicek acabiliyor. Ancak bu yil kurakligin ağustos sonuna kadar surmesi nedeniyle, cok sayida agacin bu toparlanmayi yapabilmesi dusuk ihtimal.

Sonbahar kokusu: petrichor

Yagmur sonrasi topraktan yukselen ve cogu kisi icin hos olan koku, 'petrichor' olarak adlandiriliyor. Bu koku, nem ve curuyan bitki artiklarinin birlesimiyle olusuyor. Uzun kurakliktan sonra bu kokunun daha da belirgin oldugunu belirten Van Vliet, ancak Wanders, henuz koku duzeyinin sinirli oldugunu, yaprakların curumesi icin zamana ihtiyac oldugunu ifade ediyor.

Zayif agaclar tehlike olusturabilir

Asiri kuraklik ve sonrasinda gelen siddetli yagislar, agaclarin koklerine zarar vererek devrilme riskini artirabilir. Firtinalarda dal kirilmasi veya govde kopmasi gibi tehlikeler yasanabiliyor. Ekolojik denge icin bu degisimlerin uzun vadeli etkileri olabilecegine dikkat ceken uzmanlar, agaclarin enerjilerinin cogunu buyumek yerine hayatta kalmaya harcadigini belirtiyor. Van Vliet, agaclarin durumunu 'dramatik' olarak nitelendiriyor.