Hollanda'da medyaya zayıflama ilacı haberi için rekor ceza

Hollanda'da NRC, de Volkskrant, AD ve De Telegraaf gibi önde gelen gazeteler, zayıflama ilaçlarıyla ilgili haberleri nedeniyle para cezasına çarptırıldı. Hollanda Sağlık ve Gençlik Denetleme Kurumu (IGJ), söz konusu haberlerin bir kısmının halka yönelik ilaç reklamı niteliği taşıdığını belirtti.

IGJ tarafından verilen cezaların toplamı on binlerce avroyu buluyor. DPG Media, de Volkskrant ve AD'de yayımlanan haberler nedeniyle 51.000 avro ceza aldı. Cezaya gerekçe olarak, de Volkskrant'ta yayımlanan ve bilim dergisi Nature'da yayımlanan bir araştırmayı ele alan haberin, zayıflama ilaçlarının sağlık yararlarını ve yan etkilerini ele almasına rağmen reklam sayılması gösterildi.

Basın özgürlüğü endişesi

de Volkskrant Genel Yayın Yönetmeni Pieter Klok, uygulanan cezaları "sansür" olarak nitelendirdi ve bu durumun basın özgürlüğüne bir saldırı olduğunu söyledi. Klok, "Bu, iyi gazeteciliktir. İşin tuhafı, gazeteciliği birdenbire ilaç yasası çerçevesinde değerlendirmeye başladılar. Bu görülmemiş bir şey ve daha önce hiç yaşamadık" dedi. Ayrıca, zayıflama ilaçları hakkında nasıl haber yapılması gerektiğinin net olmadığını belirterek, belirsizliğin cezaları daha da sorunlu hale getirdiğini ifade etti.

Medya kuruluşları, uygulanan bu cezaların basın özgürlüğünü ve bilim gazeteciliğini olumsuz etkileyeceğinden endişe ediyor. NRC ve De Telegraaf'a verilen cezalar henüz kesinleşmedi; gazetelerin itiraz hakkı bulunuyor.

IGJ'nin gerekçesi ve savunması

IGJ, para cezalarının, reçeteyle satılan ilaçlara yönelik halka açık reklamların yasak olduğunu düzenleyen yasalara dayandığını açıkladı. Ozempic, Hollanda'da diyabet ilacı olarak ruhsatlı; ancak son dönemde zayıflama amacıyla da yaygın şekilde kullanılıyor. Denetim kurumu, haberlerin ilacı özendirici nitelikte olup olmadığını ve yan etkilerin yeterince vurgulanıp vurgulanmadığını incelediğini belirtti.

IGJ, ifade özgürlüğüne saygı duyduklarını ve gazetecilik üzerinde soğutucu etki (chilling effect) yaratmak istemediklerini vurguladı. Ancak kurum, reklam ile haber arasındaki çizginin her zaman net olmadığını kabul ediyor. Sözcü, "Bağlama bakıyoruz; bir kontrol listemiz yok. Bir makale özendirici bir dille yazılmışsa ve bir ilacın dezavantajları yeterince belirtilmemişse, bu reklam olarak değerlendirilebilir" dedi.

IGJ, 2023-2025 yılları arasında toplam 20 ceza kesti. Nisan ayında DPG Media, De Stentor ve Flair dergilerinde Ozempic ve Wegovy hakkında yayımlanan haberler nedeniyle 48.450 avro ceza almıştı. Amsterdam Mahkemesi, bu haberlerin yeterince tarafsız olmadığına hükmetmiş ve cezayı onamıştı. IGJ ayrıca, influencer'lara ilaç tanıtım kuralları konusunda eğitim verilmesine katkı sağladı. 2024 yılında ise bir yayın kuruluşu Ozempic haberleri nedeniyle uyarılmış, PowNed ise Nisan 2024'te belgeselini geri çekmişti.