Hollanda'da tecavüz cezası çok mu düşük? Uzmanlar aynı fikirde değil

63 yaşındaki bir adam, 16 yaşındaki bir kıza birden fazla kez tecavüz ettiği gerekçesiyle mahkemeye çıkarıldı. Adam 4,5 yıl hapis cezasına çarptırıldı; oysa bu suç için azami ceza 12 yıla kadar çıkabiliyordu. Mahkemenin kararından, hâkimlerin cezayı benzer davalardaki cezaları temel alarak belirlediği anlaşılıyor.

Mahkemenin çıkış noktası, tek seferlik bir tecavüzde 24 ay hapis cezasıydı. Bu davada suçun birden fazla kez işlenmesi ve mağdurun çok genç olması nedeniyle mahkeme sonuçta 4,5 yıl hapis cezasına hükmetti.

NU.nl okuyucuları bu cezayı sert eleştirdi ve çok düşük buldu. Hollanda'da "cezalar çok hafif" yönündeki görüşler sık sık dile getiriliyor. Ülkenin, özellikle yurt dışıyla karşılaştırıldığında daha hafif cezalar verdiğine dair bir algı var.

Uzmanlara göre Hollanda cezaları ağırlaştı

Amsterdam Üniversitesi'nde ceza hukuku profesörü olan Sven Brinkhoff'a göre bu algı gerçeği yansıtmıyor; Hollanda ceza hukukunun genelinde aslında daha ağır cezalar vermeye başladı. Brinkhoff, bunun kısmen son dönemdeki büyük ceza davalarından, kısmen de yasada daha yüksek cezalara olanak tanıyan düzenlemelerden kaynaklandığını söylüyor. Savcıların daha ağır cezalar talep ettiğini ve hâkimlerin de gerçekten daha uzun cezalar verdiğini belirtiyor.

Brinkhoff, yargının toplumdan gelen taleplere kayıtsız kalmadığını da ekliyor: "Savcılar ve hâkimler kamuoyuna duyarsız değil. Toplumda dile getirilen seslere de bakıyorlar." Ancak ona göre savcı ve hâkimlerin toplumsal tartışmalardan kopmaması bir yandan olumlu olsa da, her davaya özel bakıp en uygun cezayı belirlemeye devam etmeleri de önemli. Brinkhoff, bu şekilde davaya özgü değerlendirme yapıldığını görmenin sevindirici olduğunu ifade ediyor.

Verilen ceza ile çekilen ceza arasındaki fark

Erasmus Üniversitesi Rotterdam'da ceza hukuku profesörü olan Pieter Verrest ise bir hükümlünün cezasının ne kadarını fiilen çektiğine bakmanın da önemli olduğunu vurguluyor. "Otuz yıl hapis cezası verilebilir, ama kişinin bu cezayı gerçekte ne kadar çektiği de önemli. Hollanda'da bu süre genel olarak çevre ülkelere göre daha uzun" diyor.

Hollanda'da 2021'de "Wet straffen en beschermen" (Cezalar ve Koruma Yasası) yürürlüğe girdi. Bu yasa değişikliği, hükümlülerin en fazla iki yıl erken şartlı tahliye edilmesini sağlıyor. Genel kural olarak bir hükümlü cezasının üçte ikisini çektikten sonra serbest kalabiliyor; ancak ağır hapis cezalarında durum farklı işliyor. Örneğin 30 yıl hapis cezası alan bir kişi en az 28 yıl cezaevinde kalıyor.

Verrest, bunun çevre ülkelerden gerçekten farklı olduğunu belirtiyor: "Örneğin Belçika veya Almanya'da cezanızın yarısını çektikten sonra serbest kalabilirsiniz. Bu ülkelerde ceza indirimi kazanmak da mümkün ve infaz hâkimi hapis cezasını başka bir cezaya çevirebiliyor. Hollanda'da bunların hiçbiri geçerli değil."

Hollanda çevre ülkelere göre daha hafif cezalar vermese de, ülkenin yeterince ağır cezalandırmadığı algısı sürüyor. Brinkhoff bu hissin nasıl giderilebileceğini söylemenin zor olduğunu belirtiyor: "Mağdurlar ve yakınları için bazı durumlarda hiçbir ceza yeterince ağır değildir. Bu his toplumun geri kalanına da yayılabilir." Brinkhoff bu noktada Hollanda siyasetine de rol düştüğünü düşünüyor: "Siyasetin somut davalardaki cezalar hakkında daha az açıklama yapması yardımcı olur. Ceza hukukunda çalışan profesyonellerin, o somut davaya uygun cezalar vereceğine güvenebilmeliyiz."